Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

нщд^ чццр^ И. АҔА УУСТАРЫН БАҺЫЛЫКТАРЫН ТУҺУНАН СЭҺЭННЭР 4. СЫНАҔЫ БААЯ ҮҮТ БААЙ, ДЫГЫН БААЙ, БЭТ ХАРА. ЭДЬЭЭТ ТOҤУСТАРА 1 Боро§он уауу баайа С ы наҕ ы Баай диэн баара үһү. Oа баайга Д ы г ы н Баай биир кэ л ш э илдьиктиир: "Баай, бэт киһилээх, сүөһүлээх үтүө ыал үһү, мин ыаааыы, көрүаүү-нарыаыы тахс ы ам, онуоха мин ааппынан ыһыах ыһан тоЬуйдун", — диэн. Oа илдьитинэн сайын улуу тунах саҕана БOрOҔOн С ы наҕ ы Баай ыһыаҕа буолар. OччOҔO ыһыахха б ы а ы рг ы а ыы майг ы н ы нан иаии-атах оон- ньууаара, бэт б ы лдьаһ ыы та, аат-миҥэ ыытыһыыта буоаара үһү. Oа курдук Д ы г ы н Баай С ы наҕ ы Баайтан: "Биир с ы ссар атта аҕаа, миэхэ түөт атахтаахха иннин биэрбэтэх биир Кунньугун Уоаа диэн ааттаах ат баар", — диэн сыссыыга ат ы гар с ө птөөх ат ы көрдүүр. Ону: "О, дьэ, эн акк ы н к ы тта с ы ссар сөптөөх б ы һ ы й с ы аг ы миэхэ суох, арай икки атахтаах (киһи) баар буоауо, манна Бадыр эмээхсин диэн дьадаҥы СOҔOТOХ, туааайах эмээхсин баар ы гар биир суос СOҔOТOХБөрө Бөтөһө диэн OҔOбаар", — диэн С ы наҕ ы Баай киһи ыытан оа OҔOну ыалаттаран аҕааан оойнууга* киллэрэр. Oа киирэн, Бөрө Бөтөһө уоа атка атаҕ ы нан киирэн с ы ссар. Oа с ы сс ыы га Д ы г ы н ата Кунньугун Уоаа ат кэнниттэн, арай киһи көрдөҕүнэ, хара т ы һаҕас тириитэ сонноох бэрикиччийбит киһи сампай хапсан сүүрэн б ы раҕ ы ааан иһэр эбит ^һү. Онтон иккис көрүүгэ билии киһи аты илиннээн хай ыы йаҕа биэтэккэ чугаһаан эрэрэ баар буоабут. Ман ы мустубут дьон үмүөрүһэн, төбүрүөннээн туран көрөн аймаааһа турдахтар ы на, киһи атын быданынан куотан көкөөрүйэн тахсар. Ону көрөн туран Д ы г ы н Баай: "О, Бэт Хара ДOҕсюр, Бэт Хара куотта, тугун бэрдэй, аны аата Бэт Хара диэн буоааун", — диэн хайҕаан, онно аат биэрэр. Онтон ыаа Бөрө Бөтөһө уоа аны аата Бэрт Хара диэн буоата үһү. Oа ыһыах онон бүтэр.