Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

4 Ити курдук Чоочо Баай, саха ы раахтааҕ ы та буоааары, тубүктээх үаэҕэ түспүт. Уон түөрт баайтаһ ы н ы наҕ ы уонна биир оччо эмис биэни ойуун к ыы р ыы т ы гар уонна күрэхтэһииаээх оонньууаарга с ы адьа кэаэр дьон аһыаыктар ы гар бэаэлнэппит. Онон, ортотунан ыааахха, кун аайы биирд ии ынах уонна би э сиэниэхтээх эбит. Бу К ыы с Таҥараҕа тахсыыаара ыһыахха маарыҥныыр г ы на оноЬуааара эбитэ үһү. Оа иһин Чоочо O ҔO н ньO р, биэ ы атан, эабэх кымыһ ы онотторбут. Ону таһ ы нан, ойууна этэрин тоаорон, бары оаохтоох түөрт атахтаах харамайдарт а н уонна көтөрдөртөн уон иккиаиини өлөттөрөн, тириилэрин сүллэрэн ылан, отунан- м аһ ы нан симнэрэн, тунуагах эмэгэт онотторбут, аата-сэттэ биэрэ- стэ кэриҥэ уһуннаах эриэн сэтиини хаттарбыт. 5 Ити бэаэ л ш энии бүтүүтүн саҕана, бэс ыйын ортотун ди э ки, дьэ били Кыыс Таҥараҕа тахсар ойуун кыырыытын саҕалан ыы та тии- йэн кэлбит. Сааһыырга арҕааттан хотугуауу-илин диэки, күн тах- сыыт ы н туһаайан, сэлэ онорбуттар. Oл сэлэни оноруулар ы гар бас- таан кини уҥа уонна хаҥас ирээттэригэр к ы ра хах ы йахтар ы нан чэчир аннь ы б ы ттар. Ити чэчир хахыйахтар икки ардыларыгар эриэн сэтиини тардыбыттар, онно таҥас уонна ту ос к ы р аһ ы ннар ы н ыйатаааабыттар. Сэаэ икки өттүгэр мае тоЬодол о ро биаи көтөр уонна сүүрэр харамайдарын тунуагах э мэгэттэрин анньытаааабыт- тар. Итинник OҤOһүүааах сэаэ иаин уонна арҕаа уһуктара аһаҕас буоаара үһү. 6 Дьэ, ойуун к ыы р ыы т ы н көрөөрү, ити сэаэ тула киһи бөҕө мустубут. Оа дьOҥҥO бар ы аар ы гар Чоочо OҔOнньOрдOOх эт сиэппиттэр, кымыс иһэппиттэр. Онтон күн киириитин саҕана, Тэп- пээк ойуун К ыы с Таҥараҕа тахсар ааг ы һ ы н сэаэ иһигэр киирэн илин д и эки хайыһан оаорон саҕаааабыт. Онуоха тOҕус ойуун куту- руксуттаабыт. Оаортон түөрдэ сэаэ таһыгар, хаҥас өттүгэр, иаин диэки хайыһан, субуруччу оаорбуттар; түөрдэ эмиэ ити курдук сэаэ уҥа өттүгэр оаорбуттар, оттон биир саамай к ы рдьаҕастара сэаэ арҕаа өттүттэн кутурук сааайбыт. Итиннэ Тэппээк ойуун аан бастаан араас уаахан ай ыы аар ы ааҕаабыт, хас биирд и иаэрин к ы ­ м ы с ыһан аһапп ы т-сиэппит. Oл кэнниттэн чугас эргиннээҕи сирдэр иччилэрин ааҕатаааабыт уонна эмиэ аһапп ы т-сиэппит. Ити курдук күн тахс ы ар диэри к ыы рб ы т, ону мустубут дьон саҥата суох с ы а- дьан көрбүттэр. Ойуун к ыы ран бүппүтүн кэннэ сахааы ы иаии-атах оонньууаара буоабуттар, онно ким к ы айб ы т ки һи м үһэ этинэн манньааанан испит. Бу кэнниттэн бары утуйбуттар, с ы нньамм ы т- тар. Ити курдук Чоочо O ҔO н ньO р иккис түүнүгэр Хаппардаахха, үһүс түүнүгэр МOOрOҔO, төрдус түүнүгэр Хаар Э бэҕэ, бэһис түүнүгэр Арҕаа Бөкөҕө, аатыс түүнүгэр Иаин Бөкөҕө, сэттис түүнүгэр Ааа- ааахха сэаэ онотторон, Тэппээк ойуун К ыы с Таҥараҕа тахсар