Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

дылы гыммыт. Халҕаһыра хаппыт хаспахтаах толоотторо хайдах эрэ көҕөртөлүүргэ дылы гыммыттар. Онон силбэһэн, Бэйбэрикээн эмээхсин кыыһын дьэ ойох ылан, хооньньоһон, киһилии кэпсэтэн, сахалыы саҥассан, отто дойду уол- лаах кыыһа буолан барбыттара үһү. Дьэ «һай-һат!» диэн сылаастык утуйан, сымнаҕастык сытан, ийэ дойду илгэтинэн иитиллэн, аан дой­ ду ачатыттан* аһааннар, тустарыгар туулаан, иннилэригэр илимнээн олорбуттар эбит. 19. ҮЧҮГЭЙ ҮДЬҮЙЭН1 1 Үчүгэй Үдьүйэн баар үһү, Куһаҕан Ходьугур, инитэ, баар үһү. Иккиэйэхтэр үһү. Ини-бии икки хоммуттар. Үчүгэй Үдьүйэн турбут. «Хараҥа түүн ийэтигэр хараарбытым буолуоҕа», — диэн, хараҥа да- лай уутунан хастыы аньыммыт. «Күөх түүн ийэтигэр көҕөөртүм буо- луоҕа», — диэн, күөх далай уутунан көҥү аньыммыт, сууммут. Аһаа- быт-сиэбит. Тыҥ хатыытын саҕана тыһы кыыллыы барбыт, үөҕүл- дьүөҕүл* саҕана үөҕэс кыыллыы барбыт, таҥара сарыытын саҕана тайах кыыллыы барбыт. Бууру муннуттан сиэтэ барбыт, эһэни2 тэбэ- гэйиттэн* сиэтэ барбыт, тайаҕы таныытыттан сиэтэ барбыт, бөрөнү бөртөлөөҕүттэн сиэтэ барбыт. Баран хаалбыт. 2 Куһаҕан Ходьугур тахсан дьиэтин таһын күрдьэ турбут. Үүһээ халлаан диэкки көрбүт: сэттэ кыталык кэлэн эргийэн эрэллэр. — Нойон, Куһаҕан Ходьугур! Үчүгэй Үдьүйэн убайыҥ барбыта дуу, баар дуу? Биһиги түһэммит оойнуохпутун-күлүөхпүтүн! — Эдьийдэр, эдьийдэр! Түһүҥ, түһүҥ! Оойньуохпутун-күлүөхпүтүн! Үчүгэй Үдьүйэн убайым барбыта, барбыта! Түһэн тиийэн кээлтэр. Оойнообуттар, Үчүтэй Үдьүйэн уоттааҕы- тын тыаҕа таһаарбыттар, тыатааҕытын уокка киллэрбиттэр. Оойноо­ буттар, үҥкүүлээбиттэр. Имнэрэ сүтүөх буолбут. Үөлэһинэн көтөн тахсан баартар. Куһаҕан Ходьугур уотун үрэ сыппыт холуумтаныгар. Үчүгэй Үдьүйэн көтөн түспүт. Биир да үлэтин үлэлээбэтэх маа- йыттан: ынахтара маграспытынан тураллар, далга сылгылар кистэс- питинэн тураллар. Маһын мастаабатах, ойбонун алларбатах, дьиэтин таһын күрпэтэх, уутун баспатах, дьиэтэ хабыс-хараҥа.