Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

тахсыаҕа — булт сыатыттан буһаран аста бэлэмнии тоһуйаар, — диэн баран, икки ыта күөс аннынан ньолборус гынан хаалаллар. 14 Ону уол кэтээн олорор. Ол кэтээн олордоҕуна, күөһүн хаҥас чан- чыгынан хара күүгэн бардьыҥынаан тахсар. Ону көрөөт, уол туран, саатын киссин сүөрэн аччарыһан барар. Ол туран көрдөҕүнэ — хара күүгэн уостан баран хатан хаалар, үрүҥ күүгэн өрө бардьыгынаан тахсан оргуйа турар. Уол аманаҕын сыатыттан күөс күөстээн бэлэм- ниир. Утаакы буолбат, икки ыта мүччү ыстанан тахсаллар. Аҕастарын гиэнин баһын уҥуоҕун абааһы уола бүтүннүү ыйыстыбытын таһаа- раннар унуох туталлар. Абааһы уолун икки атаҕын үөс тымырын быһыта тыытаннар өлөрбүттэрин уолга сиһилии кэпсииллэр. Ама- нахтарын сыатын сииллэр. 15 Бу курдук Чөпчө<ө>көөн-Чөпчөөкөөн уола икки ытын илдьэ сыл- дьан эһэ кыылы эҥээриттэн сиэтэн, буур кыылы муннуттан состорон, күөх тыа күндү кылааннааҕын көнү үктээн, хара тыа хаттылаах бул- дун бултаан, байан-тайан, киһи киргилэ буолан, үйэлээх сааһын моҥоон, туоха да муҥурдаммакка үөрэн-көтөн, киһи буолан олоотто эбитэ үһү. 18. БИЭС ЫНАХТААХ БЭЙБЭРИКЭЭН ЭМЭЭХСИН 1 Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин диэн баар үһү. Биэтилимэ үрэҕэ диэн дойдулаах үһү, биргиньэх кустаах үһү, бэттиэмэ оттоох үһү, бэриинэ халдьаайылаах үһү, бытта бырааннаах үһү*, хатта диэн харҕылардаах үһү, хорбоһуннаах куруҥнаах үһү, эт эрбэһиннээх үһү, чохочу толоонноох үһү. Ол толоонугар аһыыр сүөһүтэ: биэс ынахтаах, биэс бороосколоох, биэс тыһаҕастаах, биэс тиҥэһэлээх. Бэйэтэ эр киһитэ суох собус-соҕотох олорбут. Биэт<илимэ> алааһыгар хабыл- лар саалыгар* сэттэ салаалаах* тиэрэ нэл бэстээх. 2 Илин* хал<л>аан анныттан эбир былыт тахсыбыт, иргиэнээх* самыыр түспүт. Биэс анаҕын* хомуйа киирбит. Эриэн торбос сонун тиэрэ кэтэн киирбит. Ыыстыйа сытыйан хаалбыт кулун кэтэхтээх дьабака бэргэһэлээх. Ол киирэн баран сэттэ салаалаах тиэрэ [нэл] бэһигэр ардахтан хааттаран олорбут. Ол олорон аллара диэкки көрөн олорбут. Ол көрөн олордоҕуна, анныттан эрийии көмүс илиистээх, үрүн көмүс умнастаах, тардыы көмүс тарбахтаах, киэргэл көмүс киистэлээх, сууйуу көмүс сотолоох дьикти диэн үчүгэй, хаһан да