Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

5 —Пағаӌах, м ағ а а паразың ма? —Парам. Кӱскеӌект ең пағаӌах чоохтазбалып, кӱскеӌек чалбах тао пазына хоб ы рахтаң иб эдiнiбiскен. Чуртапсханнар. 6 ӱ р , ас па чуртап парған, кӱскеӌек: —Пағаӌах, —т и дi, —мин Хан-Хыстың хайағын, парып, оғ ы рлап ки- лим. Тiгеннең соорах эдiнiбiскен, соорағ ы н сöзiрiп, кӱскеӌек парыбыс- хан. Ол анда хайах оғ ы рлап, соорағ ы на таарлабал ы п, нандыра тарт чет- кен. Кiрете келзе, пағаӌах пиктенскен хоб ы рах изiтiн. —Пағаӌах, эзииң ас! —тiпче. —Аспасп ы н. Ма ғ аа чаннаспа* Хан-Хыс хатыңа парып, чаннас. —Ас! Хайди пол турзың? —Хайди пол турз ы ң тiбе. Кирек чохсың, пар Хан-Х ы с хатыңа. 7 Кӱскеӌек, киле чöрiн, кöзенектең кöрча: пағаӌах орты полда ойда тӱс паға н , харны садай ы п, чатча. Тарыныбысхан кӱскеӌек. Тöдiр-тöдiр ойлап парып, анаң кил изiтiн тепкен. Хоб ы рах эзiгiн прай тоолыда тебiскен. Кiре саа келiп, пағаӌахтың харнына тепсеп сал ы б ы схан — чара тепсебiскен. Анда кӱске палалар ы прай иңлезiбiскен. Хайзының орт ы -пӱрдең чоғары кӱске, тöбiн-кизi паға, хайзының чоғархызы паға, тöбiн-кизi кӱске. Онӌа пала иңаесча. Ан ы ң аразында кöраеп, таабаған пiр палаӌах, арығ кӱске. —Мағаа пу даа чидер, —тидi. Кӱске палан ы чӱктенiбiскен, соорағ ы н, хайахтығ соорағ ы н, сöзiрiп: —Паз ы öткен чирге парим, —тидi, —лучше*. 8 Чöр с ы ххан. Киае-киле келгенде, улуғ чол хазына четкен. Хайағ ы н чи-чи киген, кöп халбаан. Хоб ы рах турча, чоон хобырах, хуруп п ар ған, хоол хоб ы рах. Паяғы халған хайағын хоб ы рах паз ы на кептепча. —М ы н ы чеен ниме икi чирдең тапсапчатсын. Уз ы -паз ы наң тапса- зын, —чоохтанып, палаз ы н, кӱске палаз ы н, чӱктене парыбысхан. 9 Öкiс пай инейдiң оолғл ы * ч ы лғ ы хадарчатхан полт ы р. Позының ч ы лғ ы з ы н ööрдеп, кöр салған: хайах турча хобырах паз ы нда. «Ирте-па- ра чöрген нименiң хайағы халған полбас па зе» —тiп сағынып, киаген. Iпегi пар, аттаң тӱскен, паяғ ы хайахты iпектең чип салған. Чип салып, кöрзе, ч ы лғ ы з ы тiгi п а рир.