Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

— Iзе, пабам сiрернiң х ы стар ы ңарн ы худаааан поатыр. Ам, тiзең, мин, килiссе, ал таа парарға килген полғам. Ол туста х ы с пайн ы ң ооағын паст ы ң азахха читре с ы нап парча, азахтың пасха читре с ы нап парча. 8 Пу чох кiзiнiң ооағының кöп таа чох поаза, iкi бутыака* арағаз ы па- рох полған. Оол, позыох парып, тасхахтаң х ы з ы л сырлығ ағас чiрче ааып ааып, ағаа араға урып, х ы ст ы ң пабаз ы на чiрче тутчадып, чоохтапча: —Х ы з ы а чiрченi х ы за тудып пирче тiп, сағынма. Х ы з ы а чiрчедең хынып пирчем. 9 Пай кiзi, чох кiзiнiң ооағының чiрчезiн ааып, пазох сурча: —Хайдар чöрдер* чöрбес кiзiаер, хайдағ кирекнең? Чох кiзiнiң ооағы нандырча: —Тас чохта, тағ чоғыа{,} {с}уғ чохта, чуртас чоғыл. Пайның х ы з ы ам мынзын iдöк с ы нап парып одыр. Азахтаң пастаза пазына читре с ы нап парча, пастаң азахха читре с ы нап одыр. 10 Х ы с пала, пу оолларны с ы нап алып, пабазына сурығ пирче: —Пiрсi чоғар, пiрсi тöбiн атхан ниме полчаң? Х ы ст ы ң пабазы, ол сурығн ы сағынып, илiг с а ғысты ибiре сағынча{,} {ч}ӱс сағысты чӱгӱрте сағынча. Че таап полбин-сааған. 11 Анаң х ы с чоохтапча: —Син адыңның мойн ы н кис, мин адымның мойнын кизiбiзерiм тiп, чоохтаан ы ниме поачаң? Х ы стың пабазы пазох иаiг сағызын ибiре сағынчадыр, чӱс сағызын чӱгӱрте сағынчадыр Че пiр дее сағын поабин-салған. 12 Анаң х ы с нанд ы рча: —«Пiрсi чоғар, пiрсi тöбiн атсын» теенi, андағ ниме полча: пiрсiбiс кичiг чоғар тiлеп парзын, пiрсiбiс тöбiн тiлеп парзын теенi полча. «Син поз ы ңн ы ң адыңның <(...)>* мойнын кис, мин позылның адының мой­ н ы н кизербiн» тiп чоохтааны: син позыңның арағазын iс, мин позымның арағазын iзерiм теенi полча <..>*. —Анаң х ы с чоохтапча: —Мин чох кiзiнiң оолғ ы на парчам Iди чох кiзiнiң оолғы, пайның х ы з ы н алып, чуртап халған. 31. [АТЫҒЧ.Ы П АРАЧАП] 1 Индiре Парачып суғ ахчадыр. Индiре Парачып суғдың хазында ха- л ы н тайға полған. Халын тайғаның парында кизек ачых. Ол кизек ачых- та пiр ибiӌек полды. Ол ибде чуртапчадыр пiр инейек. Ол инейектiң пiр