Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

Чуртир чирге урунзаң, чуртирз ы ң, —тидiр, —öлер чирге урунзаң, анда öлерзiң[.] Оксiс ооаға уаамох сидiк[.] Чахсы чаабах т/ö/зек салыбысхан: —Че, чат, —тiпче, —узуб ы с. 33 Иртен иртенöк азырыбысхан, тосх ы р ы б ы схан Оксiс оолны. Анаң, тасхар сығып, аң чiли тапсабысхан, хус табызынаң кöглебiскен. Сах ан- дох ханатығ хара кӱрең ат анда т ур ы б ы схан. Öксiс оол кöр тур. —Че, —тидiр, —Оксiс оол, ханаттығ кӱрең аттың /ӱ/стiне одь г рыбы с Алтындағы тiнiн туд ы б ы ссаң, хара чир парыбынаң парчадар. ӱст/ӱ/н- детi тiнiн тартыбыссаң, тигiр парыбынаң кöдiрiлiбiзер. Хара к/ӱ/рең* аттың тiнiн тартпассың, хайдар апарза, андар парарзың. Кöп нименi саға кöзiдер, кöрiп пiлiп парчадазың. Кöрбеен нименi хара к/ӱ/рең а т таң сур парарзың. Архы чирге чидерзiң, —тидiр. —Ырах чирге сабыл парзаң{,} {i}дiген, тоо ағаст ы тирге хазап алазың. Анаң ниме поларын позың пiлерзiң. 34 Истiп алған Оксiс оол. Чöрiбiскен. Хайдар парған, хайдар килген ха- рахха даа кöрiнмеен, хулахха даа истiлбеен[.] Чирнiң т/ӱ/бiне тӱсчедiр бе, тигiрнiң /ӱ/стiне сыхчадыр ба, Оксiс оол пiле чоғыл. Чирдең пас­ ха чирге сабыл парыбысхан. Таңнастығ нимелернi анда кöр парир. Iди парыпчатханда, ағаа iнектер, хойлар урунғаннар. Хумда, сайда оды даа чоғыл, iзiп алар суу даа чоғ ы л. Сӱрее чох симiстер. Таңнастығ полган кöрерге /О/ксiс оолға. Пiлбин парир пу нименi. Инейi паяа с/ö/леен, сураз ы ң тiп хара кӱрең аттаң. Ам ол сур т ур. Хара к/ӱ/рең ат чоохтапча: —Ол чахс ы кiзi полтыр, —тiпче. —Маллар, т iзең, ол кiзее ай ы -кӱнiн адап соххан маллар, —тидiр. —Чахсы сағыстығ кизiнiң мында даа чах­ сы чурт ы полӌаң полтыр. 35 Анаң андар парганда, аннаңох таңнастығ чирлерге читкен. Андағ маллар пазох кöрiнген. Чахсы оттығ чирде оттабызарға оды пар полтыр, iчiбiзерге суу пар. Че уғаа хомай маллар полған. Идi-саа чох полған, ху- руг сöгi ле, хуруг теерiзi ле полған[.] Анда сур парир хара кӱрең аттаң: — Пу малларға ноға от читпеен полған[?] Оттабызарға оды пар, iчiбiзерге суу пар. —Ол хомай кiзее соххан маллар[.] Ол кiзее чабал итчең кiзi полтыр[.] Андағ кiзее адаан ниме андағох хомай полған.