Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

төрүөбүт июси к ыы стаах, уаахана Чэмэй Куо, оччугуйа Эбэаэй Ч ы маа ди э ннэр, оа кэннэ хас да кэргэн-куаут уоааттардаах, биир эмээхсиннээх. OччOҔO Сахсар ы га* биитэр уаахата биааибэт уһун Туймаада диэн дойдуга-сиргэ Өаүөнэ өрүс арҕаа эҥэригэр оаороа- аор. Оччоттон ыаа ити сOҕуруу, хоту диэки көстөр икки Ь 1 тык хайа тумустаан, арҕаа мыраан ииаээн көстөрө үһү. 5 Бу оаордохторуна биир кэмнэ сайьн өрүс үөһээ өттүттэн туой мае с ыы һа, сүгэ оауга, кус-көтөр түүтэ устан ааһар буоабут. Ону: 'Ъу туох түүтэ, маһын с ыы һа устан кэаэн ааһар буоааа, тугун дьиибэтэй?" —дэсиһэн, OмOҔOЙ; "Нохоаоор, баран көрөн кэаиҥ", — диэн икки уоаун ыытар. Уоааттар СOҔOруу Ытык хайаҕа тиийэн көөттөрө, мае, маар-ойуур б ыы һ ы ттан буруо унаар ы йан тахеар үһү, ону үөмэн тиийэн чугаһаан көөттөрө, уот оттубут, биир со- ауурга тугу эрэ буһарына-күөстэнэ оаорор с ы аг ы - ы нах таҥаһа таҥастаах, муостаах бэргэһэаээх, кураахтаах ох сааааах, бат ы йа- ааах киһи оаорор эбит үһү. Ону көрөөт ыйытаааһан, т ы а-т ы ааа- р ы н истиспэккэ, тарбахтар ы н таайсан, татаард ыы кэпеэтэн бис- сиспиттэр. Онуоха бу киһи туой "Эааэйбин, Эааэйбин", —диир эрэ киһи буоабут. 6 Маны кытта кэпеэтэн, биссиһэн баран уоааттар дьиэаэригэр кэаэн аҕааарыгар OмOҔOЙгOтыаааабыттар. Ман ы аха OмOҔOЙ истэн баран: "Чэ, баран тутан аҕааыҥ", —диэн этэн уоааттар ы н төттөрү к ы йд ыы р. Уоааттар баран биаии киһиаэригэр: "Барыаҥ үһү биһи аҕабытыгар", —дииааэр. Бу киһи маны сөбүаэнэн уоааттары кытта кэасиһэр. Эааэй OмOҔOЙгO кэаэн син биир тарбаҕынан кэпеэтэн биссиһэр. (Хайа хайааара т ы ааар ы н истиспэт, туе туһунан дьон- омук буоааааар.) Кини "Сэттэ үрэҕи б ы һан, ахс ы һар бу Өаүөнэ өрүһү буаан таҥнар ы уһуннум", —диирэ үһу. Ону сэрэйэн хойуут: "Кыргыс дуу, татаар дуу омук буOауOҕа", — диэн эрэ сэрэйэааэрэ үһү. Бэйэтэ хайа омугун, төрдүн-ууһун эппэтэҕэ үһү диэн буоаара. 7 Эааэй OмOҔOЙгO оаус таптатар. Кини үаэһ и тэ, бөҕөтө-таҕата, бэддэ бэт буоаан барар. Кини уус, ааг ы стаах, буачут, оа тэҥэ туох да үаэттэн аккаастаммат киэр эппэт киһи эбитэ үһү. Эааэй бэй- этин дьүһүн э -бOДOТO — кыһыа хааннаах, үһун сирэйдээх, уҥуOҕунан модьу сOҕус көрүҥнээх эбитэ үһү. Хас да с ы а OмOҔOЙгO кэргэн, хамныыр киһи курдук буоаан саҥата суох с ы адьар. Кэн- ники т ы а ы биаэр, OмOҔOЙд с юҕу кытта кэпеэтэр буоаан барар. 8 Эааэй биирдэ с ы аг ы с ы аг ы а ыы баатт ы н кэннэ эмээхеинэ OҔOнньOругар кэпсиир: "OҕOнньOOр, хор бу эн Эааэй таһ ы ттан киирэригэр уҥуOҕуҥ оаус да халн ыы р, б ы һ ыы та кутуҥ-сүрүҥ оаус