Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

Онтон дьэ нөҥүө сылыгар тахс ы б ы та, били к ыы һа эппиттин курдук тахсыбыта, били оЬох с ы ҥааҕ ы н хаһ ы йан көрбүтэ, OҔO к ы - рамтата с ы тар эбит, б ы п-б ыы каан, уонна ол бэрэмэдэйгэ тобус- тоаору оа түүаээх бөҕө симиааибит. Онтон ыаан оа эбиискэ буа- туйан баран дойдуауур. Дьэ онтон дьэ үйэаээх-сааһ ы гар дьэ байан- тайан буатуур. 15 Дьэ онтон баайдардыын тэбисиһэн биир о стуоага оаороннор арыгыааабыттар. Дьэ онно муораны уоаугунан, Тааттан ы хабар- ҕат ы нан буоабуттар: "Эн хайдах байбыккыный? Эн бу буачут эрээ- ригин бу хантан дьэ байдыҥ-тайдыҥ?" — диэннэр дьэ били уолу [ыйыталлар]. "Биһиги буOлааҕына к ы ра-хара норуоту, өйдөөбөт дьо- ну бал ы йалш ы т, биһиги байан-тайан оаоробут. Дьэ кистээбэккэ эттэххэ", — дии-дии, дьэ оа эҥин-эҥин тэбинэттээх күаүүаэринэн күаэалэр үһү. Онуоха буOллаҕына уол итирэн хаалб ы т: "Мин байбыт төрүөтүм OннOOҔOр — мин хара т ы а к ыы һ ы н билсибитим", — диэтин к ы тта, икки харага суох буолаатын кытта, дьэ били баайын ый ыһыаҕа, күн күдэнэ г ы нан, били көрбөт буолтун кэннэ дэлби үллэстэннэр, дьэ ол баайыттан эстэн хаалбыт үһү. 16 Ол кырдьан олорон, ол OҔOтшэр этэр үһү: "Хара т ы аҕа с ы р ы т- таххыт ы на, эҥини-дьүһүнү биллэххитинэ, икки атахтаахха, иэйэ күлүктээххэ к э псиир буOлаайаҕыт", — диэн ол ыччаттарыгар, ыйытар дьонноругар кэпсиир үһү. "Мин ол курдукка түбэһэн ту- рардаахпын", — диир үһү. Ити курдук. 44. ЧААДАЙБОЛЛОХ 1 Кини харгыс. Байанай суолугар, эбэтэр булт сэбин атт ы гар с ы тан, буллу булчуюса ыыппакка төттөрү үүрэр идэлээх. Кини санаата куһаҕан, өһөс, иннинэн кэлбэт-барбат. Киниэхэ булчут уокка ас биэрдэҕинэ, Байанайы кытта ахтан аһатар. 2 Бу Чаадай туһунан маннык кэпсээн баар. Кинилэр биир дайды- га төрүөбүттэрэ, үөскээбиттэрэ үһү. Иккиэ буолан, убай-б ы раат буолан. Ийэлэрэ, аҕалара ханныга да биллибэт. Убайын аата Дьара- наас, биир Oҕустаах эбит. Чаадай биир ыттаах эбит. Ытын аата Хардас диэн Буоппа сүөһүлэрэ суох. Биирдэ хоно сыттахтар ы на, түүнүн түөкүттэр кэллэннэр, ыттаах Oҕустар ы н уоран барб ы ттар. Бу дьоннор түөкүннэри к ы айан сиппэтэхтэр. К ы лгааб ы ттар, дьүдэйбиттэр, манан сыттаан. Мантан биир Холомуку диэн үрэхтэрин б ы спыттар. Бу б ы стан бараннар, этиһэн, өлөрсө с ы лдьан, балыктарьш ханыннаран бараннар, кэбиспиттэр.