Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

"Чэ, OЧЧOҕуна сакыаааттаспытыҥ сөп. Мин күүспүн ким да биабэт. Тустан көрүөхпүт". 4 Били Мухтуйа куаубата сакыааатын илдьэ, уонна к ө рөөрү, сүүһүнэн кэлшээх киһи киирбиттэр Эдьигээҥҥэ. Эдьигээн кулубата ы мс ыы сOҕус киһи эбит. Кини "Миэхэ тOҕуһугар диэри б ы ан ы көрбөтөх аты ы рдаахп ы н. Ону аҥардаһан дьонно сиэтиэх, 50 соа- куобайда аҕаа", — диэбит. Мухтуйа киһитэ сөбүаэспит. Аты дьон- нор к ы айан туппатахтар. Онуоха Эдьигээн куаубата уоаун соруй- бут: "Нохоо, тахсан тут!" 5 Дьиэ ортотугар биирдэ үктэнэн тахсан, бөрө сонноох киһи эаэс г ы нан хаааб ы т. Мухтуйа куаубатын уоаа түннүгүн э н көрбүтэ, били киһитигэр үүрэн аҕалбыттарын, ат ы н баһ ы н б ы һа тардан кээһэр. Дьэ онно били мууһурбут бэйэтэ мууһурар. Oл кэнниттэн Мухтуйа кулубатын уола аҕатын имнэнэн таһ ы рдьа тахсаллар. Онно этэр: "Мин дойдубар эрдэхпинэ, син күүстээхпин дэнэр этим Oл г ы нан баран, мин салынным, маннааҕ ы киһиттэн. ТулуЬуом суох, ак- каастан, аһ ы н". 6 Киэһээ кырдьаҕастар биир иһит арг ы н ы иһэллэр. Мухтуйа кулубата этэр: " Нохоо, тахсаҥҥын арг ы г ы н* табаарыскын к ы тта ис". Биир иһит арг ы т ы н иһэн кээһэр Эдьигээн уола. Дьэ, бу абааһ ы га кэлбиппит, дии саныыллар Мухтуйа дьоно. Онон к ы рдьаҕас көрдөһөр: "Уолун тулутуо суох. Эн кыайы ы - лааҕынан буол, тустуута суох, сакылаат ы ыл", — диэн. Ону Эдьигээн кулубата сөбүаэһэр: "Чэ, буолаун!" — диир. 7 Били ат ыы рдар ы н этэ бүтэр. Сасс ы арда бэрт эрдэ туран тэрилаэн бараллар. Дьэ, били Мухтуйа кулубатын уола ат ы н түөрт мае үрдүнэн тардар. Ону дьон сэргээн көрөлаөр. Ат хайдах ыстаныай, ыстаммат. Онно уоа этэр: "Хайа бу мин ат ы м да хаампат дии", — диэн баран ат ы н түөрт мае күрүө үрдүнэн б ы раҕан кээһэр. 8 Эдьигээн куаубатын уоаа атын үс дьүөрбэ күөа ы нараат ы гар* иитэр эбит. Онно баран иһэн кини бэҕэһээ буурдаабыттаах. Онтун ким эрэ куоппут. Наһаа сөҕөр. Онтон иккис сассыарда тиийэр. Арай биир хара бэг и к киһи турар: "Тыый, туох уаахан киһитэй, миигиннээҕэр уаахан дии". Оа көрсөн этэр: "Мин буурбун хоттун, онон үс хонон баран, хараҥа буоаан эрдэҕинэ, кэаээр. Тустуохпут".