Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

оа уауу уус иабис иҥэттэрээри оа Чахч ы г ы р Таас ойууну ыҥ ы ран- ааттаһан, ойууннуун сүбэ тэрийэн бэйэтэ кыаыһы кыһат ы гар охсон, Чахч ы гыр Таас ойуун кэаэн к ыы ран ыраах ыырдаах тимир ууһун төрдүгэр: "Аб ы тай-хааахай, аб ы рааҥ тOхтсюҥ-бOаҕOЙOн уор- да налшрыйыҥГ' — диэн киирэн көрдөһөн иабис тэбэн, уус обургу сэттэ кыыс дьахтар ы буаан ойууннуун ыаааан-туойан, ааҕаан, иа­ бис иҥэрэн, кыа ы һ ы ааҕаан, бииаээн бэаэм онорон, тыа этэн, к ы р ыы с кыраан аҕааан Уот Айах Кудуҥсаҕа аҕааан биэттэрин Уот Айах Кудуҥса үөрэн-көтөн, күаүм аааайан биир бастыҥ ат ыы р ы н тободун аҕаатаран өаөттөрөн аҥаар буутун б ы старан үрдүгэр к ы - а ы һ ы н ууран көөттө кыаыһа с ы т ыы та бэрдинэн атах эти б ы һа түһэр. Онтон с ы аг ы субай [хаанын] б ы һа түһэрб^тэ хаана сирэйигэр типпитэ, моойно бүтүннүү хаан буолтун с ы т ыы кылыһынан (быһаҕынан) хаан ы н к ы һ ы наар ы баһ ы н моойнунан б ы һа тардынан өаөр._ 8 Киниттэн биир уоа Аан Өрүөчэй уонна биир куһаҕан к ыы с ордон хаааан үөскээн биэс Хатыаыны уһаталлар. за ҮӨҺЭЭ дойду уолун КЫТТАСЫССЫАЛАҺЫЫ 1 Эдьигээн куоратыгар б ы л ы рг ы куауба баар эбит. Мухтуйаҕа* эмиэ куауба баар үһү. Киниаэр табаарыстаспыттар. Эдьигээн куау- бата с ы а аайы Мухтуйаҕа атыыһы т т ыы тиийэр. Онно дөҕOруттан ыйытар: "Хайа, биир OҕөаOOх этиҥ дии, ханна барда ?" Мухтуйа куаубата эппит: "Онтум миигин к ы тта тустар күүс­ тээх киһи суох диэн мууһуран с ы пп ы та үс ый буоааа!" 2 Онуоха Эдьигээн киһитэ этэр: "Хайа бу кини төһө күүстээх киһиний? Мин эмиэ куһаҕан уоаааах киһибин. Киниаэри туһун- наран көрүөх". "Тыый хайыай, боруобааыахха!" Оа кэнниттэн сакыаааттаһан кээһэааэр —мөһөөктүү хачч ы га, уоннуу баайтаһын биэ, биир хара саһ ы а. Онуоха Мухтуйа киһитэ куаун тутар эргэтигэр Эдьигээҥҥэ тиийиэх буоаар, сакыааатын иадьэ. 3 Эдьигэ э н куаубата дьиэтигэр эргилаэн кэаэн этэр: "Тоойуом, к ы таанах хааннаах хабаааҕа киирдим. Мухтуйа куаубатыныын са- кыаааттаст ы м. Оа хайдах буоауой?" Ону уоаа ыйытар: "Аҕаа, оа тимир киһи дуу, эт киһи дуу?" "Ээ, туох диэн ыйыттаҥ ы й, эт киһи буOаааҕа".