Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

11 Тэппээк ойуун ити сэаэ иһигэр өабүт курдук тиэрэ баран түһэн баран, туран сүүрэн баран хааабыта үс хоммутун кэннэ, Чоочо Баай кинини ы ҥ ы ртаран ыабыт. Оа ыаан кини туох айы ы ны онорбутун к ы таанахт ы к ыйытан биаиннэрбит, онтон Нө ө рүктээйи нэһиаиэгин ы раах уһугунааҕы Көлөт сиригэр үүрэн кэбиспит. Онно баран Тэппээк ойуун били сэттэ түүн к ыы рб ы т Дааҕан ааааһын чугаһыгар баар Аааааах диэн ааааска оаохсуйбут. Онтон ыла Тэп­ пээк бэйэтин убайынаан Чоочоауун, биирдэрэ уауу ойуун, биирдэрэ уауу баай, к ы р өстөөх буоабуттар. 12 Тэппээк ойуун ити Аааааах ортотугар хонууга дьиэ туттан оаорбут. Онно оаорон били оаохтоох көтөр-сүүрэр харамайдар тириидэриттэн оноЬуааубут эмэгэттэри барыаарын хомуйан ы аан Дааҕан ааааска ааабыстаан кэбиспит. Бу эмэгэттэри Тэппээк ойуун туттан Кыыс Таҥараҕа аанньаа буоаа тахсаар ы , к ыы р ар ы н саҕана Манчаар ы кыра OҔO эбитэ үһү. Онтон сотору сOҕус ойуун хараҕа Манчаар ы уоага хатаммыт. К и ни көрдөҕүнэ, оа уоа бэрт с ы т ыы - хотуу киһи буоауох курдук эбит. Оа иһин Тэппээк ойуун, Манчаа- р ы н ы Чоочо Баайга утар ы туруоран өһүн-сааһ ы н ситиһээри , биир түүн ааа маҕаас сүөһүнү өаөрөн, ону сиэн туран кыырбыт. Бу к ыы р ыы т ы гар Манчаар ы га абааһ ы к ыы һ ы н баайб ы т. Ону Манчаары уоа сонно тута биабэтэх. Онтон ыаа кини б ы һ ыы та-майг ы та тосту уаарыйбыт. Чоочо Баай хас эм э сыаы б ы һ а куруппут кэбиһииаээх отторун уоттатаааан, түүаээҕ и н-мааын уурар ампаар ы н уматан , с ы аг ы тын үөрүн кырган, ы нах сүөһүаэрин онно-манна ө аөтт ө өн, кэмэ суох аймаан барбыт. Бэйэтэ хаайы ы га киирэ-киирэ куотан, көскө бара-бара күрээн испит. Оа устат ы гар ТOҔO эрэ Тэппээк OЙууҥҥа биирдэ да кэаэ саадыыбатах. 13 Оттон Тэппээк ойуун буOаааҕына ити Аааааах диэн ааааһыгар оттоон, сүөһү иитэн, унаар буруо таһааран өр оаорбут. Оа оаорон сир-хааааан айыыаарын аагыыр идэаэммит. Кини сэттэаээх сааһыттан сэаээр мэнэрик, аҕыстаах сааһыттан аагыстаах ааттааҕа, ТOҕустаах сааһыттан тойуктаах туйгуна буоабута эбитэ үһү. Уон- наах сааһ ы гар үс аарыма к ы рдьаҕас ойууттарга уһуттарб ы т, онон уауу ойуун буоабут, уон икки хоонсоордоох дүҥүрдэммит. Оа дүҥүрүн иитин Сыптараҥнаах аааас хоту т ы ат ы гар уон икки м эҥэһиктээх аабаааанан үүммүт дьикти тииттэн ыабыт. Кини, айыы ойууна буоаарын б ы һ ыы т ы нан, Сивцев Михаил диэн ааты ы л ы нан нуучча аҕабытыгар сүрэхтэммит. 14 Тэппээк Мэхээлэ ити курдук OлөрдOҕуна, арай, биирдэ кини аймахтар ы н хайы-һах өлөн хаалбыт Таҥнар ы Харыйа уонна Күп