Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

к ыы р ыы т ы н салҕаттаран, илии-атах оонньууаар ы н уонна араас ы р ы ан ы -тойугу тэрийэн, мустубут дьош г о баайтаһ ы н ы нах уонна биэ этин буһаттаран сиэтэн, арыыааах к ы м ы с иһэрд э н испит. Итиннэ онорто о бут сэаэаэрэ аааас аайы хаааы таааан испит. Арай, били оаохтоох түөрт атахтаах харамайдартан уонна көтөрдөртөн оноЬуааубут түҥуагах эмэгэттэрин аааастан ааааска сэаэттэн сэ- аэҕэ көһөрөн испиттэр. Ити курдук айаннаан, ахсыс хонуктарыгар Сааһ ыы ртан биэс көс кэриҥэ иаин т ы аҕа баар Дааҕан диэн Тэппээк ойуун оаохтоон сэттэ хонукка к ыы р ы ахтаах ааааһ ы гар тиийэн кэабиттэр. Онно Чоочо буOаааҕына, Тэппээк ойуун уонна к и ни кутуруксуттара К ыы с Таҥараҕа тахсар к ыы р ыы аар ы н сааг ыы ааар ы гар анаан, эр- дэттэн бэаэмнэнии үаэтин ыыппыт. Oа курдук Дааҕан аааас арҕаа баһ ы нааҕ ы киэҥ хонуутугар баар арыы бэс или са ҕ ат ы гар, сайыҥҥ ы күн к ы абайа тахс ыы т ы н туһаайан, эмиэ сэаэ туруортарбыт. Сэаэ уҥа уонна хаҥас чэчирдэрин икк и ард ы аар ы гар эри э н сэтиил э р и таттарбыт. Оаорго таҥас уонна туос к ы раһ ы ннар ы н ыйаттаран, сааама онотторбут. Сэаэ уҥа уонна хаҥас чэчирдэрин таһ ы нан мае төһOҔOаOргO били оаохтоох түөрт атахтаах кыыааар уонна көтөр- дөр тириилэр и ттэн оноЬуааубут тунуагах эмэгэттэрин аҕаатар- б ы т ы н эмиэ астарб ы т. Дааҕан ааааһы бүтүннүүтүн т ы ат ы н саҕа- т ы нан эриэн сэтиинэн үс төгүа күрүө курдук эргиттэрбит. Онтука- та иаин уонна арҕаа өттүнэн эрэ ааннааҕа үһү. Тэппээк ойуун уонна кини кутуруксуттара кыырыыаарын, ону тэҥэ күрэхтэһииаээх оон- ньуулар ы көрө, ырыаны-тойугу истэ сэаэ таһ ы гар киирэр дьон оа ааннарынан эрэ киириэх-тахс ы ах тустаахтара эбитэ үһү. OччөтOOҕу итэҕэа б ы һ ыы т ы нан, ким аана суох сиринэн с ы һ ыы га киирбит-тах- с ы б ы т киһи абааһ ы га б ы һа к ы м н ь ыы аатан өаүөхтээх эбит. Ити сэаэ иаин уһугуттан сайыҥҥы күн тахсыытын туһунан үтэн киирбит тумуа үрдүгэр Чоочо OҕснньOр б и ир иини, хоруобу уонна кириэһи бэаэмнэппит. Итиаэр Тэппээк ойуун Дааҕан ааааска к ыы р ыы т ы н сэттис түүнэ ааһ ыы та, сарс ы арда кун тахс ыы та, К ыы с Таҥараҕа тиий и итигэр өааөҕүнэ туттуаауохтаах эбиттэрэ үһү. Бу алаас со- ҔУРУУөттүгэр, т ы а сиһигэр, сэттэ сулламмыт үөл маһы тэлгэттэрэн орон онотторбут. Oл оронно Тэппээк ойуун түүнүн кыыра-кыыра, күнүһүн с ы т ы ахтаах эбит. Онно с ы тан кини эти сиэбэккэ, үрүҥ аһ ы да аһаабакка, аҥардас балыгынан уонна бурдуктан OНOһуллубут астар ы нан хараланыахтаах эбит. 7 Ити бэлэлшэн и и бүтүүтүн саҕана, бэс ыйын ортотун диэки, ойуун К ыы с Таҥараҕа тахсар кыырыытын дөксө көрөөрү, кэлбит дьон т ы а саҕат ы нан күрүөаүү тарды аа ы б ы т эриэн сэтии иаин уонна арҕаа ааннар ы нан киирэ-ки и рэ сэаэ т а һ ы гар мустан испиттэр. Чоочо Баай ити дьонно биир баайтаһ ы н ы наҕ ы уонна биэни өаөтт ө рөн аһапп ы т уонна арыыааах кымыс иһэпп и т. Онтон ойуун