Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

Б ы таан ы Сүөдэр итинтэн к ы ыһ ы ран, Чоочо OҔOнньOр отучча алааһын көрөрүн-дьаһайарын аккаастаан кэбиспит. Оттон Чоочо о бургу нөҥүө сайыныгар били Б ы таан ы лаах оттоон сиэн олорор Ар ыы лаахтар ы н улахан өттүн бэйэтигэр б ы һан ылбыт. Бытааны- лаахха ити алаас арҕаа атаҕ ы н эрэ хаалларбыт. Дьэ бу кэнниттэн Б ы таан ы Сүөдэр Сөдүөччүйэт и нээн, Чоочо OҔOнньOр дьаһал ы н ис- тибэккэ, Арыылаахтарын уруккуларын курдук бүтүннүүтүн оттоон кэбиспиттэр. Онтон сотору Бытааны Сүөдэр эмискэ иһин б ы һ ы та убахтатан, ыалдьан, өлөн хаалбыт. Кини өлөрүн к ы тта, Чоочо Ар ыы лаах отун бүтүннүүтүн бэйэтигэр тиэттэрэн ылбыт. Б ы р аат ы н кэргэттэригэр арҕаа атаҕ ы эрэ хаалларб ы т. Онон Сөдүөччүйэ OҔOТO Манчаар ы л ыы н Арыылаах арҕаа атаҕ ы н эрэ бас билэн хаааб ы ттар. Онтукааара да кураан дь ы ааарга аанньа үүммэт буолан, улахан к ы һалҕалаахт ы к олорбуттар. 9 Манчаар ы Баһылай ити курдук Чоочо Баай хараҥа баттал ы н, куһаҕан б ы һ ыы т ы н, OҔO эрдэҕиттэн билэн-көрөн улаапп ы та үһү. 15. ЧООЧО БААЙ, ТЭППЭЭК OЙУУН УОННА МАНЧААРЫ БАҺЫЛАЙ 1 Чуо Б ы т ы к улахан уола Чоочо Ҕаай Хаҥалас улууһугар Нөөрук- тээйи нэһилиэгэр бэрт өр кинээһинэн оаорбут, дьөксө биир кэмҥ э уаууһугар куаубааыы с ы адь ы б ы т. Кини кыстыыр сирэ Чүүйэҕэ, сааскы уонна сайыҥҥы OаOҔO биаиҥҥи Паваовскай дэри э бинэтин киэҥ хонуутугар эбит. Ити хонуу сөҕуруу өттүгэр баар Сааһыыр диэн сиргэ саас оаорор дьиэаээҕэ уонна а т ы н даҕан ы оа-бу тутуу- аардааҕа үһү. 2 Чоочо OҔOнньOр арай биир дь ы а, Сааһыырга оаорон, саха хан- н ы к да бааамат баайа, дохсун тойоно сорумматах суоаун, санам- матах санаатын ыаыммыт. Oа санаатынан буOаааҕына, үрдүк м эҥэ хаааааҥҥа оаохтоох Кы ы с Таҥара үтүө көмөтүнэн күн ы раах- тааҕыга б ы һачч ы бас бэринэр саха ы раахтааҕ ы та буоауон сөп эбит. 3 Чоочо Баай ити бааамат санаатын тоаоруутугар бэйэтэ ииппит, OЙууҥҥа уһуттарб ы т, уон аҕ ы с саастаах саамай аччыгый б ы раат ы н Тэппээк ойууну туһанар буоабут. Онон кини Тэппээги сэттэ субу- руччу турар аааастарга биирдии түүн, онтон түмүгэр Дааҕан диэн уаахан ааааска сэттэ түүн кы ы рар г ы на онорбут. Oа Дааҕаҥҥа к ыы р ыы т ы н сэттис түүнүгэр, OччOТOOҕу итэҕэа б ы һ ыы т ы нан, күн тэрбэйэ тахс ыы та, Тэппэ э к ойуун сааг ы н кута К ыы с Таҥараҕа тиийэн аанньаа буоауохтаах, онтон бэйэтэ сонно сэаэ иһигэр, өаөн түһэн, буор кутун ийэ сиригэр туттарыахтаах эбит. Оччодо К ыы с Таҥара, санаата манньыйан, Чоочо Баайы дьэ саха ыраахтааҕыта оноруо эбитэ үһү.