Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

баран утуйан хантайа сыттаҕына, ынах аһыы үөһүн айаҕар кутар. Баай Хара Хаан, «кух-хаах» диэн, сиргэ силлээбитигэр кыһыл көмүс күлүүскэни илиитигэр түһэрэр да, Кутурук Уоруйах хотонтго ыста- нар. 7 Дьэ, доҕоор, Баай Хара Хаан: —Тутуҥ! Кутурук Уоруйах кэллэ быһыылаах! — диэн ыһытаан дэлбэритэр. Били киэһэ уурбут арыым баара буолуо диэн, уокка кутар. Ханна баарый?! Арыы курдук өрө күлүм гынан умайыахтааҕар, сырдьыгы- наан уот чоҕо утуйар. Уолаттар буоллар ол мучумаан иһигэр: — Эн тэллэххэ дэлбэрийбиккин! — диэннэр, бэйэ-бэйэлэрин саахтаах тэллэҕинэн бырахсаллар. Икки мааны кыргыттар буоллаллар: — Эн эрдэнэн булунан баран, 050 куоттарбыккын! — дэһэ-дэһэл- лэр, торбоһунан бырахсан тураллар. Симэхсин эмээхсин буоллар: — Хайа, сыалдьам хайдах-хайдах буолтай? — дии-дии, ынах хар- баһынын кэтэ сатыыр. 8 Дьэ, аймааһын үтүөтэ онно буолар! Кэмниэ кэнэҕэс уоттарын оттунан хайдах буолбуттарын көрүммүттэрэ: Симэхсин эмээхсин сыалдьата мае кыстыкка бара сытар, ол оннугар ынах харбаһына эбит. Уолаттар тэллэхтэрин буоллар уокка аҕалан көртөрө: ынах сааҕа эбит. Кыргыттар оҕолорун көртөрө: торбос буолан биэрэр. Хотоҥҥо киирэн көртөрө: биир ынаҕы өлөрбүт — тириитин да, тугун да сүлбэтэх, иһин эрэ хайа тардыбыт эбит. Биир түннүк мэлигир, алдьанан хаалбыт, хо- тоҥҥо ыйаабыт хоболоро бүгүн да суох. Дьэ, бары тутум уосталлар, сүөм сүөһэллэр, халлаан сырдыар дылы кыһыл көмүс күлүүскэни сир­ гэ «түспүтүн» көрдүүллэр. Көрдөөн-көрдөөн чуурдарын этэн олордох­ торуна, күнүһүн Кутурук Уоруйах киирэн кэлэр. Дорооболоһор. — Күндү тойонум, кэпсэтиибин ыла кэллим. Мэ, күлүүскэҕин, — диэн баран, сиэбиттэн күлүүскэни ылан остуолга ууран биэрэр. Хайдах гыныай? Баай Хара Хаан төһө да харыһыйбытын иннигэр, баайын аҥаарын кытта мааны кыыһын Кутурук Уоруйахха биэрэри- гэр тиийбит. Кутурук Уоруйах Баай Хара Хаан мааны кыыһын ойохтонон, баайын аҥаарын баайданан, уоруйах идэтин кэбиһэн, көрүлээн-нары- лаан, ыал буолан сириэдийэн олорбута эбитэ үһү.