Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Өйөнөн утуйа сыттаҕына, сарсыарда күн тахсыыта, кумалаантан киргил көтөн тахсан иһэн соһуйан, кини үрдүгэр инчэҕэйи түһэрэн баран барар. Эҥкээбил эмээхсин эмискэ соһуйан уһуктар: — Үөдэни, киһи үрдүгэр сыптарыйан ааста дуу? — диэн илиитин таһынан сотон кээһээри гынан баран: — Киргилгэ бүтүн күүс баар дииллэр эбээт, арааһа күүһүн соруйан түһэрдэҕэ, — диэн, ытыһын аҥаарын<ан> түөһүн иһинэн онунахтанан кээһэр. Кырдьык, күүһүгэр күүс эбиллэн, уоҕар уох эбиллэн барар. Биир хонон биирдэнэн, икки хонон иккилэнэн, үс хонон үстэнэн, үс ыйда- нан, хат буолан ханайар, буос буолан мотойор. Онус хонугар уол оҕону төрөтөр. — Сэгэрим сыыһын Сээкэрэ диэн ааттыыбын! Кэннибэр хаалар кэнчээрилэннэҕим! — диэн үөрэр-көтөр. 4 Төрөөбүт уол оҕо биир хонон биирдэнэр, икки хонон иккилэнэр, үс хонон үстэнэр, уон хонон уоннанар. Кырдьык даҕаны, үөл талах курдук үөдэл оҕо буолан биэрэр, үөскүлэҥ киһи буолар. Ийэтин сэ- бин-сэбиргэлин, бултуур тэрилин ылан, эмиэ сүүрэр атахтааҕы* ан- нынан ыыппат, көтөр кынаттааҕы үрдүнэн аһарбат аарыма булчут буолар. 5 Бу сылдьан биирдэ аарыма эһэҕэ түбэһэр. Эһэни ох саатынан оноҕоһо бараныар дылы хотуппат, өргөстөөх үҥүүтүнэн өтөрү түһэн көөртө — өҕүллэн хаалар. Хайыыр да кыаҕа суох буолан, баай тиит бахчайар салаатыгар өрө ыстанан* олорунан кээһэр. Эһэтэ даҕаны ааспакка-арахпакка өрө көрөн олорон, ырдьыгы- ныы-ырдьыгыныы уһуутаан кээһэ олооттун, хайыыр да кыаҕа суох олорон, муос уктаах боло<т> быһаҕынан айаҕын аппыт бириэмэти- гэр алҕаан баран, бэлэһин үүтүн устун бырахпыта — эһэтэ өлөн ох- тор. Эһэтин астаары көрбүтэ: таас куйахтаах эһэ эбит. Сымалаҕа аалына-аалына кумахха төкүнүйбүтэ, таас куйах буолан хаалбыт. 6 Улуу булду бултаатым диэн, үөрэн-көтөн кэлэн, эмиэ аһаан-сиэн, байан-тайан олорон баран, биир үтүө күн сылгы курдук сиэллээх, оҕус курдук күтуруктаах аарыма эһэҕэ түбэһэр. Аарыма эһэ кинини утары түһэн, боотурҕаан барбытыгар, оҕуруктаах үнүүтүнэн, хотоохоон батыйатынан түөскэ түһэр. Түөскэ