Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

бакка, дьиэҕэр тиийэ тиэрдэн кэл! Атын дьон — соҕотохтуу ы<ы>п- пат буолар гына. Сибилигин бэйэн эмиэ ыллаххына, «соҕотохтуу суолга уүрэн кэбиһиэм» диэбэт буоллаххына, тахсан ыл. Ийэхсит сиэнэ Илэ Хара, Айыыһыт сиэнэ Ала Туйгун арааран ылан, аан дой- дуга аччыгыйы улаатыннарарга, аҥаардаһы доҕордуурга айан-кэрдэн, анаан-минээн биэрдэхтэрэ. Ону дьэ ол дьэтин — бараҥҥын, киһилии кэпсэтэн, сахалыы саҥаран, ураанхайдыы уҥсуйан, дьэ, Бэйбэрикээн эмээхсини иитэн-аһатан, ийэ дойдутун иччитигэр эрчийэн, аан дой- дутугар араҥаччылыырга анаан, дьэ, киирэн [ылан] кор эрэ! Иньньэ диэннэр үүрэн-түрүйэн таҕаараллар*. 23 Онтон дьэ тахсан Бэйбэрикээн эмээхсин кыыһын хат көрбүтэ: урут кини ылбыт кыыһын курдук үүт-үкчү эбит. Умса да бырахпыт иһин, тиэрэ да бырахпыт иһин биир эбит. Ону корон баран — саап- пыта, киһи буолан. Ийэхсит сиэнэ Илэ Харанан икки төҕүл ыйытта- ран кордо. Бастакы ыйытыытыгар: — Ыйытан эрэйдэнимэ! Суолу батыһыннаран суон унуохпун суорга тоҥсуттарбытыҥ — бачча буоллун, ыыры батыһыннаран ыраа<с> унуохпун ыкка сиэппитин — бачча буоллун! Аны эйиэхэ* баран кэччиккэй айыыланар, кэлтэгэй олохтонор, куураанах хойдо- нор биллибэт! Айыыһыт сиэнэ Алаатыыр Ала Туйгунунан дьэ араҥын-бодоҥун бэйэтэ килэрдэ. Дьэ ону аччылаттаран туран, кыдьыгын-кынырайын кыйдатан туран, ытык-ыраас этигэр, чэгиэн-чэпдик куҥар дьэ түһэн туран, дьэ хат эмиэ ыйытан, сэттэ түүн<нэ>эх күнү мэлдьи арахпак- ка* эриссэн-эриссэн, дьэ «ээх» дэппит. Бары өттүн барытын кыаһаан туран кыыһын «барабын» дэппит. Дьэ «барабын» диэн, эмиэ сүктэн- бохтон, айгыстан дьэ барбыттар. 24 Хара Хааҥ<ҥ>а дьиэтигэр тиийэннэр, Дьэҕэ Бааба тибилийбит сирин ситэ сир иччитэ Силлиргэх ойууну аҕалан тураннар, силин-хаа- ҕын сиппиттэрбиттэр, дьайын-соболоҥун дьалбыйтарбыттар, өлүү- түн-сүтүүтүн сүргэйтэрбиттэр, хобдоҕун-кураанын* ыраастаппыттар. Сүөһүлэрэ өлүгэс буолта сүппүт, торбосторо тоҥумтуо буолта тулу- йарга дылы гыммыт. Саҥа көтөр саантаабат буолбута кыра өттө кы- рыллаан көтөр буолбут*. Аччык өттө ат<т>ынан таарыйан а<а>һыта- лыыр буолбут, кэтэх тыатыгар, кэдээн сиһигэр кэҕэ кыыл кэлэн эти- тэлиир буолан барбыт. Тоҕус тутум быһаҕас оҥойо уолан хаалбыт уута сир-дойду нүөссүйэн, силис уута киирэн, симсэнэн-салҕанан туоларга