Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Кыыс иннигэр, уол кэннигэр миинэр. Торбосторо эрэйдээх сып- тарыйан «быр» гыннара-гыннара ньахчараҥныы турда. 8 — Көрүҥ эрэ, бу маҕай аллаахтары, куотан испит дьүһүннэрин! Сибилигин ситэн тиийэн сиэхтиэм буоллаҕа! — диэн арай кэн<н>илэ- ригэр саҥа саҥарбытыгар, уоллаах кыыс көрбүттэрэ — абааһы уола ыраахтан тылын таһааран салбана-салбана иһэр эбит. — Оо дьэ, ситтэ эбээт! Хайдах-хайдах куотуохпут буолла? — диэн уоллаах кыыс ытаһа истилэр. Абааһы уола торбоһу кэлэн кутуругуттан тутуохча буолан эрдэ- ҕинэ, торбос эмэһэтин тыаһа этин этэ түстэ да — абааһы уолун сы- райын бүтүннүү* саба сыптарыйан кээстэ. Онтон сиргэнэн абааһы уола тумнаста сыһан, сири-буору харбыы хаалла. Ол мучумаан<н>а- на турдаҕына, борооско эмиэ балай эмэ барбахтаата. Абааһы уола ыраастанан баран, эмиэ иккиһин эккирэттэ. Эмиэ ситэн, эмиэ сиэри, эмиэ чутаһаан кэллэ. Ол кэлэн эмиэ торбос кутуругар түһүөхчэ буолан эрдэҕинэ — торбос хааннаах иринэнэн айахтары, уостары, харахтары бүөлүү* сыптарыйан кээстэ. Абааһы уола онтон чачайан тиэрэ баран түстэ. Торбос эмиэ барбытын кубулуппат. 9 Торбостоох өрүскэ кэлэллэр. Өрүскэ киирэн торбос харбаабыты- нан барар. Кыыстаах уол торбостон тутуһуохтарынан тутуһан кээһэл- лэр. Ол курдук өрүскэ киирэн харбаан-харбаан, <б>ыһа туораан тах- саллара чугаһаабытын кэннэ: —Маҕайакаан аллаахтар! Дьэ, ку<о>тарын ку<о>ттугут да, хойут хаһан эмэ күөн көссүһэр* күннээх буолуоҕум! — диэн абааһы уола биэрэккэ кэлэн хаһытыыр. Ону истэ-истэ уоллаах кыыс тахсаллар. — Сытан сыньньаныаҕыҥ, олорон уоскуйуоҕун, — диир бо- рооску. 10 Ол сытан көрбүттэрэ — сүрдээх үчүгэй баҕайы сиргэ тохтообут- тар эбит. Ол сытан: — Сүүспүн быттаан эрэ, быт дьөлө сиэтэ*, — диир борооску. Быттаан биир улахан баҕайы ооҕуй оҕус саха быты булаллар. — Дьэ, ити быты өлөрөн кээс, — диир кыыска боро<о>ску. Кыыс ылан өлөрөн кээһэр. — Дьэ, мин аны өлөбүн. — Өлүмэ даа, өлүмэ! — дииллэр уоллаах кыыс. — Кутум-сүрүм өллө, ити өлөрдүгүт. Хата кэриэспин этиим, ис­ тин! Тириибин сүлэн баран: «Д<ь>иэ буол», — диэн баран, саба бы- раҕын. Баҕаһым уҥуоҕун: «Оһох буол», — диэн, түөт мүһэбин: «Түөт