Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

— Ньыы-Ньыы эмээхсин, сэттэ тараҕай уолгун миэхэ аҕаал, аҕал! — диир дьэ*. Эмээхсин сүрэҕэ «бир-бир» гына түһэр. Туту да санарбат. Сэттэ тараҕай уолун хамыччы тутан ылан, ханна гыммыта биллибэт, тахсан баран хаалар. 5 Сэттэ кыыһын кытта эмээхсин хаалар. Нөҥүө күн: — Сэттэ тараҕай кыыскын аҕал эрэ! — диэн көтөн түһэр. Хайа<ан> саҥарыай? Санарбат. Сэттэ тараҕай кыыһын, кини көрдөҕүнэ, кум-хам тутарга дылы гынар да — суох гынан кэбиһэр. 6 Аны эмээхсин соҕотох буолан хаалар. Эмээхсин соҕотоҕун хаалла: сылгыта да суох, ынаҕа да суох, оҕото да суох. Дьэ били эмээхсин сытыан көрдө — сытар санаата көттө, утуйуон көрдө — утуйар са- наата кэлбэтэ, олорон көрдө — олоруон санаата кэлбэтэ. 7 Чынырыкаан кулубата диэн ыаллаах эбит. Ол Чынырыкаан кулу- бата ыалыгар ытаан-соҥоон киирэр түүн үөһүн саҕана. Түүн үөһүн саҕана киирэн [кэлбитигэр]: — Хайа-аа! Хайааҥҥын ытаан-соҥоон кэллэҥий?* — диир Чыны­ рыкаан* кулубата, кутуйах кулубата диэн. — Ээ, Аҥаа Моҥус кэлэн иин курдук иҥнэрдэ, аан курдук ал- дьатта. Аҕыс [уон атыыр] үөр сылгыбын, тоҕус [уон] хотон ынахпын, сэттэ уолбун, сэттэ кыыспын барытын сиэн кэбистэ. Аны бүгүн мии­ гин кэлэн сиэҕэ. [Кинини] хайаатахпына сарбыйарым туһунан сүбэ- лээ, — диир. 8 — Оо, билигин этэҕин дуо? Бастаан сылгыгын сиэбитигэр кэлэн этиэххин. Хайаабыккыный? Кинини сарбыйар улахан буолбатах. Сүүтүк сыарҕаланан кэбис, икки иннэ аралланан кэбис, биир быты көлүнэн кэбис, биир уһааты ууран кэбис. Ол гынан баран айаан күөлүн таҥнары бар. Айаан күөлүн таҥнары баар куоһаахтан орто быһаҕ<аһ>ынан уһаакка уута бас. Икки сордоҥ айаан күөлүн ата- ҕар салгылаан туруохтара буолуо. Олору маһынан ытыттаран ылан, уһааттаах уугар түһэртээн кэбис икки улахан сордоҥ<у>. Онтон [күөлүн] тула сүүрэн киир. Арылыас* кус аҕыс сымыыттаах буолуо. Онтон икки сымыыты ылан хоонньугар уктан кэбис. Онтон дьиэҕэр кэл. Дьиэҕэр кэлэн иһэҥҥин очуос тааска тахса көт. Ынах ханнын саҕа ньылхархай дьэҥкир хара таас сытара буо-