Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

суох.) Күнүүлүү санаан, «чус!» гына ыһыытаан баран, көтөн «тирт» гынан хаал. Мантан барыллыа тойон соһуйан «һуй!» диэн өрө көтө туспүтугэр, уйата самнан, суугунаан түспүт. — Ити туох саҥатай? — диэн ыйытар дьахтарыттан. — Туох саҥатай? — диир дуу? Мутук тостон түспүтүн тыаһа буолбат доо? — диэн саҥарар дьахтар. — Оннук ибитэ дуу? — диир барыллыа тойон. 7 Сасыарда муньах буолбутугар чаркый тиийэн кэпсиэбит: — Субу курдук үтүө сир үһү хоту дики баар. — Ону эн туоҕунан биллэҕиҥий? — диэбиттэр. — Мин барыллыа тойон уйатын анныгар: «Дьахтарыгар, бэйэ, тугу кэпсиир ибит?» — диэн киирэн олордохпуна, кэпсиэбитэ. Дьөксө уйата самнан түспүтэ — онон бэлиэтин билиҥ! — диэбит чаркый. — Кирдьигин буоллаҕына, арай атын мааны көтөрү талан ыытыахпыт буоллаҕа арай. Бачча тэриллэн баран, хаалларыахха са- таммат. 8 Барыллыа тойон арай хааман налыйан кэлбит. — Хайтах туох хоннуҥ, кырдьаҕас? — диэн ыйыппыттар бары- лара. — Уйам самнан түстэ, — диэбит барыллыа тойон. Онуоха: — Чаркый кирдьик эппит буоллаҕа! — диэн имнэниһэн кэбиһэн баран, муньах дьон тыл эппиттэр: — Дьэ, ити, тойоммут барыллыа кырдьаҕас: «Туох даҕаны тулу- йан олоруо суох дайдыта», — диэн кэллэҕиҥ. Биһиги маны үөрэ ис- тибэтибит: санаабытыгар, хайтах даҕаны ол онно үчүгэй сир буолуох тустаах этэ. Эн төһө дө үтүөнү баҕаартын иньигэр, баҕардаҕына, таба көппөтүҥ буоллаҕа. Бу сөрүүн салгын кэлэр сирин дики бардахха, хайтах даҕаны үчүгэй сир баар буолуоҕа. Биһиги атын мааны көтөрү ыытыах санаалаахпыт; иньэ гыннаҕына — эн тойонуҥ солотуттан уһулларгын атаҕастана истиэҥ дуо? Ыйаах оччо буоллаҕа диин, — дэ- сиспиттэр. — Хайдах атаҕастаныамый? Атаҕастаныахха сир суох, — диэбит барыллыа. 9 Онуоха бары көтөр ааттаах, түүлээх кынаттаах дьон туруйа дики эргийэн баран, эппиттэр: — Эн буоллаҕыҥ, туруйа тойон, ытык кырдьаҕас, биһигиттэн үтүөбүт: көтөрүҥ даҕаны үчүгэй, дьүһүҥҥүнэн даҕаны бэркин; бэйэҥ