Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Түөнэн кыыл тумсунан били тимир быаны быһа аалан, оҕоньньо- ру ыытан кэбиһэр. 7 Моҕотой оҕоньньор саһылга абарар. Биирдэ саһыл муньньаҕа буо- ларын истэр моҕотой оҕоньньор, ол истэн саһыл муньньаҕар барар. Туох баар аан дойду бурҕа эмэҕин хоньньугар симинэн тийэр. Ол, ол тийэн саһыл муньньаҕын оттотугар киирэн эккириир. Онно эмэҕэ бурҕаҥныыр, онно саһыллар бары күлэллэр. Онно көрдөҕүнэ: биир эмтэҕэй* тиистээх саһыл айаҕын саба тутта-тутта күлэр. Ону оҕонь- ньор кэтэҕин аһыттан ылан баран, үөт-тараҕынэн* таһыйар. Ол таһыйан өлөрө сыһар. Онтон саһыл куотан халар. Онтон кэрэмэс саһыл үөскэбит үһү, түүтэ харарбытынан. Моҕотой оҕоньньор кэлгиллибит быата быһыта кирбит сиринэн атын эт үөскэн, түүлэнэр кэмигэр атын (дьураа) түү үүммүт үһү. Моҕотой төрдө оҕоньньор эбитэ үһү, былыр. 4. ЧАРКЫЙ ИККИ БАРЫЛЛЫА (ИККИ) 1 Соҕуруу дайдыга* көтөрдөр осустумалаан*, улахан муньах оҥор- буттар: — Сирбит-дайдыбыт сайыныгар итиитэ, куйааһа бэрт, уута суох буолан хаалар, төрүүр (уурар) сымыыппыт барыта сытыйан өлөн хаа- лар! Биһиги тойоммутун талан баран1, ыытыаҕыҥ2 хоту дики* сир- дайды көрдөтө! — диэн. Үмүөрүһэн-муньустан, барыллыаны талбыттар: — Кураанахха, уута да суох дайдыга түһэр көтөр буоллаҕыҥ, сүүрэр да атахтааҕынан3, көтөрүнэн (дэ) аһылыктаныах киһи буол- лаҕыҥ, улахаҥҥынан даҕаны, кэрсиэҕинэн* даҕаны барыбытынааҕар ордук буоллаҕыҥ, — эн бардаҕыҥ! — диэтилэр. Барыллыа — хатынын, оҕолорун кытта бырастыылаһан-быра- стыылаһан баран — көтөн барыйбыт. 2 Барыллыа тойон баартын кэньэ* чаркый диэн ааттаах, дьаабыта суох аччыгый, бэрт эрэ диэн үчүгэй куорсуннаах түүлээх кус, барыл­ лыа хатыныгар иньигэр-кэньигэр түһүтэлээбит. Арай маны хатын бэ- лиэтии көрөн сарыйбыт үһү. Чаркый сорукка сыльыаҕын* суһал бэ- йэлээх киһи буолбут, сырыытыгар сыыдам4 эрэ диэн бэйэлээх киһи буолбут. Онтон хатын атас-доҕор туттан5, арай таптаан кэбиспит, арай көрсүүлэһэн кэбиспит. Чаркыйга — дьол: сыл тохору* хатын эрэ буо­ лан олор!