Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

20 Че, анаң анар ы Сейзең* Хан Ар ы г эпшiзибiнең* олахтарын тимнеп сӱмнебiскеннер. Улуг эмес таршығашха* ас пилектеп, сы[р]тыжағ ы на* палғап, с ы хтап турад ы Хан Арыг. «Харн ы ң хохса, шип* алып од ы раз ы ң, олам», — тидi. Харағ ы тӱнде [Сейзең]* олажағын хужахтанып сығ ы б ы схан. Харахха шетсе, эме кöрiнмес чыплама*, кестiнде турған* Керiм сынн ы кöре пассыхан. Керiм с ы нның ӱс т ӱне с ы хкилiп, оаағын шерге салып, хатап[-]хатап охсанып, «пиди ойаабыс оаам, м ы нар» тiп, кöзiттур. Оаах турғаб ы наң* кӱс сааыбысхан*. Сейзең хара шерге тӱңдере кил тӱскен: с ы н пуғаз ы шиаеп* сылалып с ы хтап орлаптурады, пулан пуғаз ы шиаеп* мустап[-]ораап турад ы . Ырах эмес ойааппаған, оаған эмеспе: поба, хайдазың тiп, хыйғыаапча*,—мынаң м ы нар ойла- б ы ссам, шерiбе? —типшады*. — Ш ерир, шерир* оаам, иди* ойааб ы с, сах иди пар ы быс тiп, пазох с ы хтапшад ы *. Анаң эйаенiбiскен* сейзең ааа[-]кӱнге. Харах[-]хуаах ту- ауп поа парыбысхан Хан Ар ы гд ы ң. 21 Адар таң аттурад ы , ар ы г к/ӱ/н харағы с ы хтурады. Эзiк ойда ажых. Улуг алдың кестiнең сығарашежiрен* /ӱ/ш ат: iкi тöй хара ат, ӱжӱнжӱзi — тас хара ат. Iкi хара кiзiбiнең Хара Махаш ы анда читкен*. Алтын iлiспелiг хара адай чидеке алып салған* киаедi. Аттаң т ӱзе сегiрiскеннер, тоб ы рӌ ы хтар ы н* тудуна киргеннер. Эзен[-]мендi* шох, «Сейзең, паааң хайда[?]» тии кирген Хара Махаш ы , хараап[-]кӱраеп т урад ы . Пааабыс поабан тiп, чазыр ы б ы сханнар* Сейзең ирепчi*. Хара Махашы, шер тип- сеп, кӱрлеп: «Пистең чазыра ы ссар* хара адайдаң шазыраабассар*» — тидi. 22 Хазра уаинжа хара адайды салыбысханнар. Хара адай, с ы з ы рхап* с ы с* алып, хыңзып, подполье* аза тартып* кiре салыбысхан. Х ы л тарт- парыбысхан хара адай <(...)>* анаң эп кестiнде турған* Керiм с ы нн ы кöре чортсыххан*. Анаң анар Хара Махашы Сейзеңнi соххан, iкi хара кiзiзi Алтын Сейзеңнең Хан Сейзеңнi сохханнар. Хан Сейзеңнiң хады Харашхай Арыг* Алтын Сейзеңнiң абахай ы Ах Чибек Ар ы г. Сейзеңнiң хадынаң Харашхай Арыгды* паза Ах Чибек Ар ы гд ы * Хара Махаш ы н ы ң iкi сӱмзӱк кiзiзi соххан. Шадыга* кире* сохлапсағанар паршазын*. 23 Ах шаза сабылпарған оолахты хазра улинӌа* хара адай сӱре чит­ кен. Олах хылжаңнап* кöрзе, хара адай ахсын ажып шетiре ойлан* хор ы хан ы мнаң олах хышхырып аңнал ы б ы схан. Адай, олахт ы орт ы пӱрӱнең по хаап, сöйiлiбiскен*. Шерi пасха шерге тӱзӱп, сугу* пасха суға* сабылған. Ойлапкилеткен хара адай тура тӱскен. Олахты тастаб ы с-