Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

16 Сейзең хад ы н ы ң, Хан Арыгдың, харнын пааған пеадiртпес иде*. Сенi[-]тузы шетпаған* Хан Арыг абахай к/ö/рiнiбiскен: ааа маңыс ооаах тöрен. Оа оаахты кӱнöрте по л * аатында тудуп, харағызын с ығ аршадад ы раар*. Идi öскiргеннер оаар оа паааны, кӱн шарығы кöзiтпиин. Уш шас тузуна читпарыбысхан*. 17 Пiр кӱн ирде Сейзеңнiң эбiне ӱш сейзең ӱжӱзiде* шылз ы п киген- нер. Шерге шад ы п ааып, шарыха суаазарға хорғып, пастары пiр шер­ де с ы б ы раз ы п шоохтазып одыаар <(...)>*. Иди шоохтасшатханымнаң ӱжӱзiде узуб ы схан*. Узубысханнарында* Хан Ар ы гд ы ң кистинең оаах туркиген. Сағынмодыр*: «Экей-а*, iӌем[-]пабам* менi кӱн шарығы кöзiтп е дi одыр. Шоғар туған тегiрдiң шарығы хайдағла* поаады на?» Харада поаза, тасхар сығ ы п iсöримдек тiп, iңезiнiң азағын эйленпар ы п* тайып тӱскен* кроваттаң. ӱш сейзең оңар[-]тескер тӱспаған эп толдыра, хайзын алтап, хайзын кöаӌе эбiр кеген оа пааа, х ы аӌ ы хтабан iзiк* ашки- г е н*. Аатын кiнеш* /ӱ/ст/ӱ/нде тур ы п, харап кöр туршадад ы *. Хадарған маа хадаӌа тӱзӱп* хааых шон уауг уйға т/ӱ/з/ӱ/п паған. Ай сымзыр ы х, харасхы* хара. Аз ы р хуаахнаң эме эспес, ааа хараха эме кöрбен олах. 18 —Шалбах поған шердiң /ӱ/ст/ӱ/, шарыптуған тегiрдiң алты кӱ- жохта* йахсы кöреге. Иди шоохтанып кiбiрен т уғанда, иптiң ӱстӱнсах ы сах ы наң кiзi с ы х- киген. Кöре тартып, олах эпке кире ойлан. Тiгiребинең ӱш сейзеңнi азыра сегiрiп, iӌезiнiң кистiне кире сегiрiбiскен. Сейзеңнер усхунғлап паған*. Iңезi сарбаңнанғаннаң* тура сегiрген. Олағ ы н кистiн е шатхы- з ы бысхан*. Э зiк ажыаыб ы схан, Хара Махашының пiр сӱмзӱгi кире пас- хан. Эзеннезiп мендаезiп: —Ээ, Сейзең, —тiпшады*, —пааам шоғыа* тезiң, паааң паржи* анаң, —тидi. ӱш сейзең тиңе тапсастурады: — Ие[-]йе, пар. Кизе шоохтабадах, Хара Махаша сöаебедек, — тидiраер. —Хай сöаим, ниме эдеге шоохтирб ы н, —тиди сӱмзӱк кiзi. —Оскiр, öскiр[.] {Х}айдағда* кiзе пааа кирек*. 19 Хара Махашының сӱмзӱк кiзiзi, йахсы суаап, сых шöрiбiскен. Оа па- рыб ы с х ан соонда сейзеңнер Сейзеңе шоохтаннар: — Че, сӱмзӱк сӱмзӱлбин шер полбас*. Адар таң адып, арыг к/ӱ /н харағы с ы хшатса ох, Хара Махашы чиде тӱзер*. Иртiрбес* эмес олаңны эртiрiбзер, шатхыспас эмес шатхызыбзар. Пiрде айабас Хара Махаш ы . Олаңны тискiрiбiс. Парзын пу шердең, может* кiзi араз ы на кiрербе.