Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

5 Х ы рдаң х ы рға сегiрерге Х ы р ы х сӱмем азадыр, Хьгр ы х хозан урун парза, Хыӌам кiредiр чiбзерге. 6 Суғдаң сусхан суғ ни-имес, Суласпин iзер ас ни-имес*. Тӱагӱ халаст ы артына, ахсына пал ы х ызырбалып, тизе халған. Пӱӱр улуғ кöгде ырлаблаӌа. О а ырӌыны кiзiаер, ис т iп сааып, атыбалғаннар. 6. Т/ӱ/ЛГ/ӱ/ЧЕКТЕҢ ТУРНАЧАХ 1 Т/ӱ/лг/ӱ/чектең турна чуртапт ы рлар. Оаар, крестьянаарның* [х]ала- д ы нзар* кiрип, х ы н ы г ы б ы сханнар. Т/ӱ/аг/ӱ/ хураган тазирга, турна, тiзең, тамах тазирга. Пiр иртен х ы сх ы да крестьяннар тур-кеазе, наа хар чаап-партыр, харда т/ӱДг/ӱ/ бе, п/ӱӱ/р бе iзi. Ол iстi iстеп-с ы хханнар. Киле-киле, пая чолдан* килгеннер. Кöрзеаер, хуйга кiр-партыр. Ам ан ы хас-сыхтыаар. Оаох чидире хазып-одыраар*. 2 Т/ӱ/агӱдең турна од ы рчааар. Тӱагӱ сурча: —Нинче сагыс сагынчазың[?] Турна: —Пiр ае саг ы с саг ы нчам, —тiп нандырча[.] — /О/лерге ле. Син чи нинче сагынчазың[?] —Мин, —тiпче тӱлӱгӱ —амдаа хьг р ых сагыс сагынчам. Син, мойн ы ң[-] азааң с/öö/де тартып, оларның алнында чадыбыс. Олар сини, т/ӱ/лгее /ö/диртип-салган тiп, сыгара тастабызарлар. Хачан тастап с алар, син, хих- тап, хыя чӱгирерзең. Олар сини тударга ч/ӱ/г/ӱ/рзелер, мин, сьпъш-ааьш, хыя чӱгӱр и бизем. 3 Iди чоохтазып-алып, турначах iд/ö/к чадыбысты*. Кiзiлер, агаа чи- тире хас-килип, турнан ы к öр салып, хахап-пардылар. «О-о, пу т /ӱ/лгее тутур-салтыр», —тiпчелер. Моин ы наң хаап-алып, тастабыстылар. Тур­ на, т/ӱ/рче чадып, «тур-тур» тiп тапсап, чӱгӱр-сыхты. 4 Кiзiлер, хасчатхан нимелерин тастап, аны с/ӱ/р-сыхт ы лар. Турна, к/ö/дерил полбин, ч/ӱ/г/ӱ/р-ч/ö/рч е . Ол т уста тӱагӱчек, с ы гара хонып, чӱг/ӱ/р-сыхты. Кiзiаер т/ӱ/аг/ӱ/чектең т урнан ы ң аразында турубыст ы - аар. Хырысчалар пос постар ы н. Турначах, т iзең, учугыбохысты. Амд ы , iди турначахтаң т/ӱ/лг/ӱ/чекке алахтыртып, мöгис иблеринзер нанча- дадырлар.