Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

х ы я ойлабасха —аттарға». Олар чааӌахтар ы н ы ң кiрiссiн хаттап т ыы - да тартып-турлар. Чöптес-турлар: «Кöр, чаза атпасха[!]» Ол туста кӱскӱ тус полған, аяс кӱн, от хуруп-парған полған. Оларның хринаң пiр улуғ кӱске, отт ы хығдыхтадып, ойлап-с ы ххан. Чи т тi паӌа, «мына алабарыс чит-килдi[!]» тiп, читтi пасха чӱгӱргеннер. 5 Капчоннаң Каалка кöр-турзалар, читтi паӌа читтi пасха чӱгӱр- парирлар. Iкi харындас чоохтасчааар: «Кöр, ана, читтi паӌа, алабарыстаң хорығып, читтi пасха чӱгӱр-парираар». Iкi харындас ибзер айланыбыс- ханнар. Чоохтас-киаiп-одыраар: «М ы ннаң читсебiс, читтi паӌа ниме чоохтазараар, истербiс». Оаар ибаерiне, иир поапарғанда, читкеннер. Ибаерiнде азранып-алғаннар, чöп итчелер: «Пiс, парып, читтi паңаны т ы ңнан-кöреңер, ниме чоохтазарлар». 6 Хараа пол-парған, олар читтi паӌаны т ы ңнирға чöрiп-ысханнар. Оларның ибiне чит-килiп, т ы ңнан- т урзалар, читтi иаңя пiр ибге чыыл- парған. Х ы р ы с итчелер, пiрсi чоохтапча: «Сiрер, пiстi ле чiбезiн тiп, чӱгӱрiбiскезер[!]». Олар прайз ы х ы р ы счалар. Пiрсiнең пiрсi х ы р ы сча: «Син чӱгӱрг е зең[!]». Читтi паӌа читтi пасха аалға кöчiбiзерге сууласчалар. «Маллар ы н ӱлезiп-алаңар», —тiпчелер. Оларн ы ң чылғылар ы т о ғ ы с ас­ х ы р полған. Читтi асх ы р ч ы лғ ы лар ы н пiрердең ӱлестурлар. Iкi асх ы р ы н ӱлес полбин, хыр ы счалар. Iнектерi чи т тон ӱс iнек полтыр. Онар iнектең /ӱ/лесчелер, ӱс iнегiн ӱлес полбин, хыр ы счалар. Читтi паӌа чоохтасчалар: —Амды пiс алабарысха öс итсалдыбыс, алабарыс пiске м ы нда чурт пирбес, пiске м ы нда чуртаӌаа чоғ ы л, пiс сур ы наңар Каалкадаң, Капчоннаң, олар —аттығӌ ы кiзiлер, алабарыс олардаң хорығар. 7 Iкi харындас, оларның чооғ ы н истiп, иблерiне нан-килгеннер. Чоох­ тасчалар. Каалка чоохтапча: —Харындас, истiңме, читтi паӌа ниме чоохтасчалар[?] —Иа, ис т iм, —тiпче. —Че, иртен читтi паӌа пiске килерлер, олар пiстең сур ы нарлар, ала­ барысха парыңар тибес, пiс оларн ы ң чооғ ы н чахсылаан истiп-аларб ы с. Че, син парар пол ы бзарзаң, че мин парарға хорых-турарбын, синi тöдiрлирбiн. Че, аннаң андар пiс олардаң чоохтазарб ы с. 8 Олар iди чоохтазыбалғаннар, узыбысханнар. Иртенiнде туркилген- нер. Каалка ипчiлерiне чоохтапча: —Сiрер аңн ы ң азах-пазын хайнад ы бз ы ңар, пiс парза* столға турғы- зарзар, аннаң пасха тамах турғ ы спассар. Пiс, iкi харындас, тамах чирге одырзабыс, сiрер одырбассар.