Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Минi табрах сух, сух, —тiпче мын ы з ы . Ан ы з ы н сугубызып, адына одырып, ибе килiп, пайлап чуртаб ы схан. 42. [ЧИТI ПАЧД, IК I ХАРЫНДАС] 1 Улуғ пöзiк тағлығ чирлерде, улуғ тайғалығ чирлерде, аарығ сiлiг улуғ нимес чаазы чирде улуғ нимес аал. Ол аалда читтi паңя чуртапча. Ол чи т тi паӌа чöп т iг чуртапчалар, пайлар полғаннар. Олоох аалда iкi ха­ р ы ндас полғаннар, ат ы ғӌ ы лар, аңнап-хустап чöредiраер. Чох кiзiаер поағаннар. Уауғ харындазының аады Каалка полған, кiчiк* харында­ з ы Капчон полған. Оларны читтi паӌа х ы й ы хтид ы рлар. Олар аарл ы ғ аң öдiр-килзелер, оларның аңнаар ы н читтi паӌа нии* паазына ал- парӌаңнар. Олар Капчоннаң Каалканың нанар пазына, иблерiне килiп, сағып-алӌаңнар. Ибге кiрзелерöк, аарлығ аңнарн ы ң теерiлерiн, тикле албали, тöбiн пазына ал-парӌаңнар. 2 Пiрсiнде ол iкi харындас аалдаң ы рах нимес пöзiк тағның ӱстiнде алабарыс аң чат-чатханын кöргеннер. Иир пол-парған, чағын парарға чаратпаннар. Ол iкi харындас иблерiне парыбысханнар. Иблерiне чиидiп, кiр-килзелер, чи т тi паӌа пуларн ы сағып-одыр. Сурчалар: —Ноо аң /ö/дiрдер? Капчоннаң Каалка чоохтапчалар: —Пӱӱнгi кӱнде пiр дее аң öдiр-полбад ы б ы с, пу ы рах нимес пöзiк тағның ӱстiнде алабарыс-аң чатча, чағын парарға чаратпадыбыс, иир пол-парған. Читтi паӌа, оларн ы ң чооғын ис т iп, иблерiне нааныбысханнар. Иблерiне читкенде, чöп и т челер: «Таңдағ ы кӱнде иртöк тураңар, ол алабарыс аңн ы Капчоннаң Каалкадаң пурун пiс аттып-килеңер». 3 Ол хон ы ғ ы н хонғаннар, иртенiнде читтi паӌа иртöк турғаннар алабарыс-аңны аттарға. Капчоннаң Каалка, iкi харындас, орайлад ы - б ы сханнар. Читтi паӌаның соонаң чöрiбiскеннер. Кöр-килiп-одырзалар, читтi паӌа алға-тӱспарғаннар. Iiсi харындас чöптес килiп-од ы р: «Че, пiс кöрең, читтi паӌа хайди ла аттар алабарысты». Iкi харындас, х ы яд ы ң парабас, оларны кöрче{.} {А}лабарыс аң читтi паӌаны кöр-салған. Кöрзе, читтi паӌа аттарға килчелер. Алабар ы с сағ ы н-кöрзе: «Читтi паӌаның сағызы читтi пасха. Прее паӌазын тудып-алзам, пасхалар ы айланмас, ойлазыбзарлар». Алабарыс олардаң хорыхпин-ысхан. 4 Читтi паӌа кöрзелер, алабарыс тағның /ӱ/стiнде анда чатчадыр. Читтi паӌа, пiр чирде турып, чöп итчелер: «Алабарыс ойлап-килзе, пiр дее кiзi