Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Ат ы ғӌ ы Парачап, —тидiр, —танызыңар, —тидiр. —Ол, —тидiр, — минiң ах пораттығ* сэйзэңiм, —тидiр. Атығӌы Парачап паза тапсабаан. Пабазының чооғы иске кiр-парған — арт ы х чоохтабасха чоохтаан. Хазыр Хан атығӌыларға чоохтап-тур: —Че, —тидiр, —амд ы чöрiбiзiңер, — т идiр. —Отт ы ғ хара тӱлгӱмең, — тидiр, —оттығ х ы з ы л тӱлгӱнi, —тидiр, —кем атып килзе, —тидiр, — аға хы[зы]м* пирем, —тидiр, —чалғ ы с хызымн ы , —тидiр, —позымның орн ы на хан одыртым* —тидiр. 25 Ат ы ғӌ ы лар тимненiбiскеннер, аттар ы на алтанып, чöрiбiскеннер. Ат ы ғӌ ы Парачап, хара торадына алтанып, ала ханӌых адайын чидек- ке алып, [чöрiбiскен]*. Ат ы ғӌ ы лар аннаң андар чöрiбiскеннер. Ат ы ғӌ ы Парачап абазы* чоохтаан чирiнең хара торадын ойлат-парған. Улуғ пöзiк Хара с ы нға сыххан. Кöр-киледiрзе, iкi азыр парыбысхан: пiрсi ха­ ра хаялығ, пiрсi хызыл хаялығ. Iкi аз ы р пiрiкен чирде чабыс пилӌең. Ол пилӌеңде чоон хызыл [тыт]* ағач т урчад ы р. Ол х ы з ы л т ы т ағачха чидiп, ала ханӌ ы х адайын поз ы д ы б ы схан. Атығӌы Парачап* х ы з ы л т ы тт ы ң хринда одырып алған. ӱр пе, ас па полғанда, ала ханӌ ы х адайы, чар- х ы лап ӱрiп, ойлап килчедiр. Кöрiп одырза, оттығ хара т ӱлгӱ хаядаң ха- яа сегiрiп одыр. Ат ы ғӌы Парачап сағып алған. Хара тӱлгӱ, читiре ой­ лап килiп, пiр хаядаң пiр хаяа сегiрер сегiрбестең, атхан. Хара тӱлгӱ хая азра аңдарылыбысхан. Ат ы ғӌы Парачап, чӱгӱр-килiп, хара тӱлгӱнiң тирiзiн сой ы б ы схан. Тирiзiн сойып алып, идiн хая алтына суғуб ы схан. 26 Х ы з ы л т ы т ағачт ы ң хрина килiп, одырыбысхан. Ала ханӌых адай, х ы з ы л хаядаң ӱрiп, ойлап килiп одыр. Ат ы ғӌ ы Парачап кöрiп одырза, х ы з ы л тӱлгӱ хаядаң хаяа сегiр-киледiр. Ат ы ғӌ ы Парачап, сағып, одырып алған. Х ы зыл тӱлгӱ, чи т iре ойлап килiп, хаядаң хаяа сегiрер сегiрбестең, атхан. Х ы з ы л тӱлгӱ хая азра аңдар ы л ы б ы схан. Ат ы ғӌ ы Парачап, чӱгӱр-килiп, хызыл тӱлгӱнi сойыбысхан. Маңзрап сой -ч /ö /- рiп, пiр салаз ы н ы ң тырғағ ы идiнде чат-халған. Ол салаз ы н, ӱзе кизiп ал[ып]*, карманына* суғ ы б ы схан. Хузуруғының ӱчӱ* ӱзiл-чат-халған. Анз ы н ӱзöк кизiп алған, карман ы на суғубысхан. Идiн хая алтына тастабысхан. Хара][торадына пастыр килiп, изерiн алыбысхан. Хара тӱлгӱнiң оттығ т ӱлгӱнiң тирiзiн кичiм алтына салып, изер салып, холағ тартыбызып, пурул килерiмең, ах аттығ алып сайзаң анда т ура-тӱскен. 27 —А т т ы ң ма, —тидiр, —хара тӱлгӱдең хызыл т ӱлгӱнi? Атығӌы Парачап: —А т тардаң* кöрбеендеебiн, —тидiр.