Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

сегiрген. «Ала ханӌы х адай, —тидiр, —мында халыңар сiлер», —тидiр. Ала ханӌых адай ах сабдыр атт ы ң хринда чат-халған. 14 Ат ы ғӌ ы -оол, охчааӌағын* тудунып, кööлӌ е , [-]сибердең ибтi кöре, ой­ лап киледiр. Кöзенегi чох саринаң ойлап килiп, кööлӌе кöзенекке килдi. Кöзенетi аңн ы ң харнынаң <..>* ит-салған. Пiр чирде ч ы рт ы л-парған кiчиӌек. Ол тизiктең кöр турза, пiр хара иней улуғ типсе чууп т ур. Пiр улуғ хара кiзi чис пычағ ы н пiлеп тур. Оолағын кöрзе, пағда, хол-азағын палғат салған, анда ылғап, анда чобалчад ы р. Хара кiзi чоохтанчадыр: —Типсiң табрах чууб ы с. Öдiрер полза, öдiрiп, п ы зырарға кирек, — тiп. 15 Атығӌы-оол кöзенек тизiгiнеңох киске тастап, кирпейте тартыбыс- хан. Паяғ ы хара кiзiнi анда тартып кöрiп, поз ы д ы б ы схан. Чаӌах саплап, ох* кöглебiскен. Хара кiзiнiң пiр холт ы хтаң кiрген оғ ы пiр холтыхтаң сых-чöрiбiскен. Хара кiзi, пура тастап парып, анда ойда кил-тӱскен. Чис пыӌағы холынаң чачрап кил-тӱс-парған. Улуғ хара иней, чис п ы чахт ы хаап, сығара ойлаан. Атығӌы-оолды сӱрiзiбiскен —атарға маңнанмин халған. Чаза чечкиледiр, чаза тут-киледiр. Чон дуб* ағач турчадыр. Ат ы ғӌ ы -оол ан ы ибiре ойлап с ы х парған. Ол ағачты ибiре сӱрӱс тура парғаннар. Атығӌ ы -оол, хурлығ ы наң* ох сура тартыбызып, ойли-париде киске тастабысхан. Парча кӱчӱнең мағаттап ойлап парған. Хара инейдiң кистiнең чи т iре ойлап килiп, анда* атхан. Iкi чарын орт ы з ы наң кире атханда, атхан оғы* паз ы наң с ы х-парған, хара иней аңдар ы л-парған, чис п ы чағ ы чачрап т ӱс-парған. Атығӌы-оол амд ы тiтiрес-халт ы рас па- радыр: сала ла öдiртiбiспеен хара инейге. 16 Анаң айлан килiп, иблерiне кiр-килген. Оолағын, палғап[-]сулғап салған, улуғ типсе öдiрiге чатырыбысханнар полтыр. Хол-азағын чечтiп алған, оолахтың изi с ы х-парған, оңарылдыр полбин турадыр. Хуӌахтап чöрiп, чайхап, чадап оңарылд ы рған. Ол ибдең андар паза изiк полған, ан­ дар кiрген Атытӌы-оол. Анда полған аарлығ аң тирiлерiн анда сығарған ол. Хара торатт ы ң ах сабд ы р атха анда артаб ы сханнар. Оолахты хара торатха алтандырып алған, позы ах сабдыр адына [алтанған]*. —Че, оолаам, нанаң, —тидiр, —амды. 17 Анда чöрiбiскеннер. Киле-киле килгеннерiнде, халын тайғад ы то- бырып, чазы чирге с ы хханнар. Атығӌы-оолның чирiне анда читкенн- нер. Кöп нимес чон полған, кöп нимес мал полған. Ах ибiне чидiп,