Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

Отағ ы н ы ң изiгiн ачып, кöр-тур. Тас хоӌыр-хаӌыр тӱс-килчадыр. Кöр-турза, хара торат мӱнген, хап-хара сырайлығ кiзi киледiр. Ха­ ра суғдаң суғ ӱчтӱнең килiп одыр. Оолах отах тӱбiне сомыбысхан, аң тирiзiнiң араз ы на кiрiбiскен. 11 Хара тораттығ кiзi от[ах]* алдына чит-килген. Аттаң тӱзiп, отахха кiр-килген. —Аңӌ ы кiзi одыр, —ти, —мында чуртапчатхан. Оолахтың пiр азағы кöрiнчатх ы н полтыр. Хара кiзi кöр-салған. Пас килiп, азағынаң оолахты с ы ғара тартып алған. —А, —тидiр, —м ы нда чатчадыр отсың* —тидiр Оолахты отахтаң сығара азағ ы наң сöзiр-парадыр. Оолах х ы чхар ы п, алдан тур. Аң тирiзiне т ыы над ы р, аң тирiлерi, изiкке чи т iре сöзiрелiп, отах изiгi хринда чатхлап халған. Оолахты отахтаң сығара сöзiр пар ы - бысхан. Оолахтың хол[-]азағын палғабысхан, изер соона палғап алған. Хара кiзi, ад ы на алтан ы п ааып, хара суғнаң парыбысхан. 12 Че, оа парыбысхан соонда, иир поаып, кӱн кiр-парғанда, ах сабд ы р атт ы ғ Ат ы ғӌ ы -оол отаан кöре айаан-киаген. Пiр дее аң атпаан, пiр дее хус атпаан. Отахха чидi[п] килзе* аңн ы ң тирiлерi отахтаң с ы хлап парған чатхлапчададыр. Оолағының сағб ы чооғыа Атығӌы-ооа, чоохта- н ы п, аттаң тӱскен: —Чахсаа нимес, —тидiр. —Пӱӱнгi кӱнде аң таа урунмады, хус таа урунмад ы , —тидiр. Отахха кiр-киазе, от давно* ӱч парған, оолах чоғ ы л Оңнап-с ы ннап кöр- т урза, оолахты хайдағ-да ниме с ы ғара сöзiр-пар ы б ы схан. Атығӌы- оол отағдаң с ы ғ ы п, оңнап-с ы ннап кöр-турза, хайдағ-да ат отах алдында тур ы п, айлан парыбысхан. Iзi чолын iстеп т урза, хара суғдаң с ы ғып, хара суғах кiр-парған. Ах сабдыр адына аатаныбысхан. —Че, —тидiр, —ааа ханӌых адай, iстеп кöр, —тидiр 13 Аннаң андар ааа ханӌых адай, оа хара суғды хастап, ойаап чöре парған. Атығӌы-ооа ааа ханӌых адайдың соонаң парчадыр. Хараа поа- чöрiбiскен. Хааын тайғаға кiрiбiскен. Ааа ханӌ ы х адай, хара суғдаң iзiн сығар ы п, хааын тайғаны арааи iстеп, ойаапчадад ы р. Киае-киае киаген­ де, таң чариға х ы ныб ы схан. Хара тағ турчадыр. Хара таға ааа ханӌ ы х адай сығара iстеп парадыр. Хайааығ, тастыг чирнең парыбысхан чöр iзi. Хара тағдың ӱс т iне сьiх-киаген, озарине т ӱс киаеде. Оор iс т iаiг* тирең öзен, анда хара суг ахчад ы р{,} {а}ныңмаң тӱс киаедiр. Кöр-киаетсе* час тайға турчад ы р. Час тайған ы ң хринда пiр улуғ иб турчад ы р. Ол улуғ ибтiң алнында хара торат турчад ы р. Атығӌы-оол ах сабдыр аттаң тӱзе