Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

идең{?} {4}абал, чахсы чон искен пабаб ы ст ы ң ӱлестiр-пиргенiн. Пiрее хараа чабаллар, килiп, позыбысты öдiрiп, ахчабысты ал-чöрiбзерлер», — тибес чоохтазып, ахчаларын, тайға хрина апарып, кӱрген хринда, обаа тöзiнде, чир хазып, чып салдылар ӱс чара. Аннаң айланып, нан- килiбiстiлер. 4 Аннаң андар ӱр, ас ӱс харындас чуртабох парилар. Ӱр, ас чуртап парып, чоохтасчалар: парып, ахчабыс кöрең тибес. ӱчöлеңöк пардылар тайғаа хаз ы нзар, чьн'ан чирлерiн, ахчалар ы н кöрерге. Кöрзелер, ахчала- ры орн ы нда чоғыл. Чыған чиринiң ор ы н ы ла халтыр. Аннаң андар ӱс харындас, хырызып, туд ы з ы п, удур-тöдiр ахчаларын найнасчалар. Пiрсi «син оғырлаз ы ң» тiпче, пiрсi «син оғырлаз ы ң» тiпче. «Чыпчатханыбы- ста кiзi чох полған хайза. Хайдар парған полар?», —тiпчелер. 5 Аннаң иблерiне килiп, хонып алып, иртенiнде ханға пазырызарға парилар. Ӱр, ас парчалар ханзар, тайға арали парчалар чалғыс азах чолӌа. Iдi парчатсалар, чылғ ы малның iзi парыбыстыр чаағыс азах чоаӌа. Уаығ харындазы чоохтапча: «Ала маа полған одыр», —тiпче. Ортын харын­ дазы чоохтапча: «Пии мал полған полтыр», —тiпче. Очы харындазы чо­ охтапча: «Мӱӱт* арт ы нған мал полтыр», —тiпче. 6 Аннаң андар парчатсалар, с ыы н iзi чалғыс азах чолӌа парыбыстыр. Улуғ харындазы чоохтапча: «Сарсых харахтығ с ыы н полған полар», —тiпче. Орт ы н харындазы чоохтапча: «Сарс ы х мӱӱстiг с ыы н полтыр», —тiпче. Оч ы харындазы чоохтапча: «Оң кизiн азағынаң ахсах полтыр», —тiпче. 7 Аннаң андар ӱр, ас парғаннар, ханға читтiлер хараағызын. —Я, чоохтапчааар, пiс сiреге паз ы р ы заға киадiбiс, чарғыбыс ит-пир. Хан чоохтапча: —Хонңар, тiпче, хараа чарғы итпинңем. Аттарын отхарааб ы сханнар. ӱс харындас хончалар. Иртенiнде хан чоохтапча: —Мин пасха деревнязар* чарғы идерге парим, сiренiң* чарғыңарны таңда идем тибес, —чоохтапча. Хатына чоохтапча: ол азранд ы хурағанн ы соғыбзып, идiнең пу аалӌ ы ларн ы с ы йлирзар тибес. Хан парыбысхан. 8 Ханн ы ң хатт ы * чöрген х ы з ы на азранды хурағанын сохтырып, идiн хайнадып, [олар]* чахсы халаа с таң* ӱс харындасты с ы йлапчалар. Улуғ харындазы чоохтанча: «Пу азранды хурағанн ы ң идiнең чiзем, адай идi чыстанча». Орт ы н харындазы чоохтанча: «Пу азранд ы н ы ң идiн чiзем, кiзi идi ч ы станча». Очы хар ы ндаз ы чоохтанча: «Мин халаас чiзем, тооза кiзi идi ч ы станча». Ол чоохтан ы истiп, Ханның хатты, уйадып,