Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Я, — тидiр, —чалғ ы с паламн ы ал халт ы рз ы ң. Ан ы ң чахсызын тоадырарға кирек. Ниме кiаезең, аны пирем, алтын, кӱмӱс аябаспын. Öксiс оол анда чоохтабысхан: —Алтын кирек чох маға, —тидiр Оксiс оол. —Пис хойыма ӱгрен парғам, маға т ы ннығ ниме кирек. Алтын пағдағы кöк адайыңны даа пирзең, аларӌ ы хп ы н. Адай даа полза, тыннығ ниме, арғыс полар маға. Алтын-кӱмӱстiң кiзi т iлi чоғыл. 8 Хайдар парӌаң за[?] Пирер полыбысхан. Че, анда Суғдайган апсах кöк адайны анда пирiбiскен. Ағаа хоза алтын, кӱмӱс аях пирiбiскен. —Алтын аяха ас сал ы п, азрап чöрерзiң, —тидiр. —Кӱмӱс аяхтаң суг пирiп, сухсын ханд ы р чöрерзiң*. Поз ы ң ниме чiзең, ан ы пирерзiң, арон азрабассың. Ам оолах пу кöк адайн ы , чидiнiп алып, ал килген отаанзар. Ам сағын тур: «Пу адайны азырирда, позының даа чiӌең нимезi чоғыл». —Хайдағ* хомай кiзiлер полды, пiди минi алахтырғаннар ноо по- зымн ы [!] —тiп турча Оксiс оол. —Алтын[-]кӱмӱстi алған ползам, азыра- нып чуртирӌыхпын. Хайдағ пол[з]а* кöк адайны аз ы рирдаң полар, по- з ы ма даа чiӌең ниме чоғ ы л. 9 Iди чадып, узубысхан, чiӌең нимезi чоғ ы л. Ол хонығын хонып, таң чарып, кӱн с ы ғып килгенде, оңар килген. Кöрзе, отағ ы нда хайдағ т ы н- нығ ниме пiлдiр парған. Сағынчадыр Öксiс оол: «Пағда полған кöк адай, салдама, позып парған одыр. Кöмес iпеем полған, амд ы чiп салған полар, — тiп, тарыныбысхан. — Пигöк палғаан полғаб ы н, хайди по­ зып парған полӌаң[?]» Поз ы мн ы ң iпеем чiп салған полза, öдiрербiн тiп, тарыхча /Ö/ксiс оол. Чаб ы нчатхан нимезiн кöдiрiбiзiп, кöр салған[:] {а}йдаң* ар ы ғ, кӱннең сiлiг х ы с пала чöрчадыр. Таңнап парған Öксiс оол. Хорых таа парған, уят та парған. 10 Тур килген, кöрiп одырыбысхан. Тапсабызар табызы чох, чоохтабы- зар чоғы чох, таңнап одыр Оксiс оол: «Хара Ханның чуртында чуртап- чад ы р, Хара Хан —чабал хан». Табырах сағыс сағыныбысхан Оксiс оол: «Пiрее чахс ы кiзiнiң палаз ы н ағыл салған поларлар пiре кирекке ки- рерге». Кӱстеп-кӱзӱреп ал килген, тирлер тiп, сағын т ур, пичеллен т ур* Öксiс оол. Тапсаб ы зар таб ы з ы чох пол парған. Удур кöрерге уядып, кöнi кöрерге хорығып, iди одырыбысхан Öксiс оол. Кискен кибi дее парча чирi тизiк полған, парча чирiнде тоб ы ра кöрiнӌе. Уят турадыр, хор ы х т урад ы р. Хыс пала анда тапсаб ы схан, анда чоохтабысхан: 11 —Хорыхпа, — т идiр, —Öксiс оол, уятпа, —тидiр, —позымнаң. Син, — тидiр, —минiң алған апсаам поларзың, —тидiр, —мин синiң алған