Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

«Изен öк[-]миндi öк» — тiпчелер, ӱс х ы с одырлар анда. Прихозайн ы холдаң хапханнар, холтыхтаң чöленнер, ал(т]ын* столн ы ң хрина одырт- ханнар. Ас-тамахт ы ң талызын, пар тамахт ы ң пазын салғаннар, араӌын аст ы ң хатиин тилненнер. Прихозайн ы аарлап[-]чеестеп сыйлап-одырлар. Прихозайның игiрiне ит толған, пӱгӱрiне мӱн толған, iстiне iпек толған, харнына халас* толған. 39 Прихозай пу ӱс х ы ссар кöрiп одырза, ӱс х ы ст ы ң харалары хатып- партыр, хара снее саап [п]артырлар* харах-хулахтары ооралып-одыр. Прихозай сур ы п одыр: — Ноо теен алыпт ы ң палалары полӌаңзар, ноо теен ал ы пт ы ң Иркелерi полӌаңзар? —Пiс ах ой а т т ы ғ Ах Ханн ы ң х ы стар ы б ы с! —тiпчелер. —Ноға пiди хатығ ла сöгiңер ле халған, алай сiрернiң харныңарға чирге тамах читпинче бе? —тiпче. —Пiс ӱс ч ы лға чит-пардыбыс, ч ы лан ханынаң кӱрезiп. Ч ы лан ха- н ы н кöдiрiп тастирға арығ* кӱзӱбiс албинӌа, алл ы ғ саб ы с читпинӌе. Аннаң аар хатығ ла сöгiбiс ле халған. Син, ағаң Прихозай, алай пiске полыспирерзiң ме? —тiпчалар ӱс х ы с. 40 — Че, полысса, пол ы с таа пирем! — тiпче Прихозай, — хайда кӱресчезер? —Чалғыс т ы т ы ң х ы ринда, Чарымдых хаяның* алн ы нда. —Пабаңарның чахс ы мылт ы х пар ба? —тiп сурча пазох Прихозай —Пар, пар, —тiп, ӱс х ы с мылт ы х алпирдiлер. Прихозай улуғ арах ух- тапсалд ы ол мылт ы хт ы . Ухтап-салып, ӱс хысха чоохтапча: «Мин таңда сiрердең пурун парыбзам, чалғыс тыт хыринда ч ы ланн ы сағып одырам. Кӱресчатсаңар, кöксiңернi чағын тутпиин кӱрезерзер, —тiпча. —Чарир, чарир! —тiсчелер х ы стар. 41 Ол харазын хонып-алғаннар. Иртен öк Прихозай мылтиин артынған, чалғыс тыттың хринсар пассалыбысхан. Чалғыс т ы тт ы ң х ы ринда кöленiп тур Прихозай. Урде, аста полбанда, ӱс хыс чӱгӱрiспинаң м ы н­ да ох читтiлер. Кӱннiң сығыз ы наң пеер ӱс паст ы ғ хара ч ы лан, сырлап, мöстеп килiп одыр. Ус пазының ӱс ахсын азып, ӱс тiлiн чалбыратчадыр. ӱс хыс удур ох парғаннар, хара чыланнаң* ӱс пазына чапсынғаннар. Ур кӱрескеннер, ас <..>* кӱрескеннер. Кöксiлерiн хара чыланға чағын тутпин чöрлер. Хара ч ы ланның ч/ӱ/рек пастыра кöркiлiп, анаң атхан Прихозай, хара ч ы ланн ы ң тоң чӱрегiн тобыра а т ч ы х. Чирнiң паар ы со-