Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Алнында турған ах тайгада, —тидiр, —аңн ы ң пазы ала пар ы с, таң хаңырылып па, таң хайди полчатхан, аңн ы , — тидiр, —париған уузынаң пiр ле хаап, ӱзе[-]чара тартып, тастабысча, чiбиндечее, хайди да полбинча. Ол чабал аңн ы ат ы п, паз ы н маға кис кил, —тидiр. 6 Табанах Матыр, ан ы истiп, ибiнзер пар ы б ы ст ы . Ибiнзер чидiп, ууӌазына чоохтап тур: —Я, —тидiр, —минi пиг апсах хығыртып алып, м ы ндағ чағых пирдi. Ах тайгада улуғ аң, аңнарн ы париган уузынаң /ӱ/зе[-]чара тартып, прай ӱрет парир теен. Ам аны öдiрерге ысча. Ам ууӌазынаң, сағысха тӱзiп, инелiзiп хондылар. Андағ хорғыстығ аңн ы хайди /ö/дiрӌең, тiсчелер. —Че, ууӌам, син пичелге* т/ӱ/спе. Олзе —/ö/лерге, öссе —/ö/зерге. Парып с ы нап кöрим, —тидiр Табанах Матыр[.] 7 Иртен, адын изерлеп, чöрiбiскен. Пара-пара килгенде, ах тасхылға* чағдап парир. Ам хал ы н тайғаның аразына* кiрiп, ибiре-сибiре кöр па­ рир. Иди париза, улуғ аңн ы ң табызы ис т iл тур, тайга яң ы лап-кӱңiреп тур. Пасха аңнар, аннаң тизiп ойлазып, ағасха урунып, öл г леп турлар. Чахс ы * кöр париза, с ы наң даа аң пазы ала парыс аңнарн ы , хайынды- р ы п, ӱзе-чара тартхлап чöр. Амд ы , кöрiп, сағынып турад ы р. «Хайз ы хы- рина парып, атып кöрӌең[?] Хайз ы х ы рина парып, мин м ы н ы ух пазына килiс т iрiп алңаң[?]» Сағынган сағыснаң кöледе парып, аттаң тӱзiп, улуғ тытт ы ң тöзiнде китеп т ур ы б ы схан. 8 Ам, аң пазы ала парыс ух пазына ойлап одырғанда, ух[-]чаазын тар- т ы б ы схан, кiрiс пазы кiңiреп, соған саңрап халған*. Ала парыс, х ы сх ы - рып, аңдар ы л ы бысхан. Олбинчатхан нименi, парып, п ы чахнаң кöксiн ö т iре* сазыбысхан. Паз ы н кизiп алған. А_м, арчымағына суғ ы п, айланып одыр. Аалга чидiп, к /ö /н i пай апсахха парды. Анз ы , тiзең, öлдi ле по­ лар тiп, ниме дее салбин, сағыбаан даа полған. Оолахты кöрiп, хахап таа парған. Оолах, тiзең, арчымағынаң аң пазы ала парыстың паз ы н сығарып, апсахха кöзiт тур. Анз ы улам хйхап тур. Пазы пу аңн ы ң с ы наң даа уғаа соғ ы н пас полтыр. «Улуғ аң полган одыр, —тiп сағын тур. —Че, м ы [н ы ]* öдiрген оолах уламох кӱлӱк, тикке ле чаялбаан кiзi полар». 9 Апсах, аны к/ö/ребес, пазох чоохтап одыр: —Че, —тидiр, —минiң с/ö/леен нимем толдыртырзың, —тидiр. — Ам iкiнӌi чооғым пар. Ам, ан ы ис т iп ал, пу чооғымны. М ы ндарх ы чир­ де, Сойан чирiн тоб ы ра парзаң, улуғ чазы полар. Анда чи т i х ы рлығ чис обаа к/ö/рерзiң. Ол чи т i х ы рл ы ғ чис обаадаң кiчiг дее кизек, чiре атып, ағыл пирерзiң. Ан ы ағыл пирзең, анда андар читкенiң пiлербiн, —тидiр.