Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

20 Пiр дее ниме пiл полбин, чон, аар[-]пер х ы лчаңнап, т а рағлапчалар. Оолах парыбоохча ибiнзер. Аалзар айланзалар, аалда даа кiзi чоғ ы л. Кнес-паст ы х чоғыл, iкi аңчы чоғ ы лохтар. Ам чон хайхас тур: «Хайдар пардылар[?]» — тiс турлар. Аалда, кöрглеп, тападылар, аал тастында кöргледiаер —чоғылларох. Аннаң андарох кöрглеп турлар. Ам тағ оза- ринзар парзалар, анда хазың ағасха прай iагаеа партыраар. Кнес-хан, пасгыхтар, паяғы iкi аңӌы. 19. IКI ХАРЫНДАС 1 Iкi харындас чуртааннар поатыраар. Пiрсi пай поатыр, пiрсi чох поатыр. Пай харындазының семьязы* асх ы нах поаған поат ы р. Чох харындазының кöп полған полтыр. Чох харындазы, азырир кӱзi хап- пин, кöрген не чирзер парып одыр. Пара-пара килгенде, халын ха­ ра тайғ ы лард ы öтiре парып одыр. Хара тайғанаң ирткенде, оды чох чазыларға чидiп, пазып одыр. 2 Iди парч ы нда пiр чирде, кöрзе, пiр тураӌах турыпчаттыр. Ан ы кöрiп, пазып одыр. Туран ы ң iстiне кöрзе, iкi хомыс чатче. Ас[-]тамахтың пазы ыс п ы рлаан ооз ы наң одыр. Анаң, аз ы ран ы п алып, пiр хомызын алып-алып, ибi чирiнзер айланып одыр. Хара тайғааарды öтiре килiп, арыг кӱзi то- озылып, анда т ы нанарға одырыбысхан. Хайди ойнаӌаң ниме полӌаң тiп, сағынып одыр. Хомыстың х ы ллар ы на тиртiп одырғанда* хай ы нчахтар с ы ххлап киаiп, ас[-]тамахтың пазын салып т урлар. Ас[-]тамахтың паз ы н- да одырып, харынға толдыра чiп алып, хомыс хылына тиртiбiскенде, пiр хайынчах таа хаабады. Орiнгенiнең хаап алып, ибi-чуртынзар ойлап пари. 3 Ибi-чуртына килiп алып, ипчiзiне уғаа чабал иттiр т ур: —Чир дее чизiң чохта, пу хомьiсты ниме чарадып ал килдiң? Ан ы ң тiлiне сыдабин, хомыстың хылын хағыбызып, хай ы щахтары, с ы ххлап килiп, ас-тамах пазын салып турлар. Ханӌа ла пар семьязы ам- ды ас[-]тамахтың пазында одыр т урлар. Харыннарына халас толғанда, хом ы ст ы ң х ы лын хатабох хағыбысхан. Хайын чöрчеткеннерi чох пола пардылар. 4 Амд ы ипчiзi, öрiнiп, аар-пеерi сегiреп т ур*. —Чахс ы , мағат ниме ал килдiң, —тiп тур. I кiнңi хонығ ы ирткенде, ипчiзi, аӌаз ы ның ипчiзiнзер парып, анда чоохтап тур: —Иа, —тидiр, —минiң апчағым, парып, хайдыг, хайдар чахсы хо­ м ы с ағыл кил т iр, —тидiр. —Ас[-]тамахт ы ң паз ы н, прай нименi пiске пирiп т ур, —тидiр.