Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Че, —тидiр, —ибiңе читтiң, ам парып, щеңнi кöрiп, чахсы чурта, тiпче. —Пiр дее кiзе чоохтаба, хайдаң алғазың пу аңнарн ы . Чоохт; б ы ссаңох, /ö/л паразың. Iди чоохтанып, паяғы кiзi чöрiбiскен, харахта даа кöрiнмин, хулах'i даа ис т iлбин чiт чöрiбiскен. 16 Оолах, ибiне кiрiп, iӌезiне чоохтап пирген: «Я, аңнап чöрiп, кöп а атып алып, айландым, —тiпче. —Iкi аңӌы, минi тасти, чöрiбiскеннер». А оолах, аңнарн ы садып, азырал, кип-азах алып, тонанып, чахсы чуртабь сты. Паяғы iкi аң[ӌ]ы* пiр дее ниме ағылбиндыр л а(р]*. Ам iстiлерi к /ö /i iп, кнеске парып, хоп салчалар. —Я, —тiпчелер, —пу оолахты пiс хада апарғаб ы с. Ол, пiстiң аңнаа аңнар ы б ы с оғырлап, парыбысхан. Чiт парған. Ағылған аңнар ы — с пiстiң аңнар ы б ы с. 17 Кнес ам, оолахты хығыртып алып, сурағ итче*. Паяғ ы лар м ы ндс турчалар, х ы за пасчалар оолахты: «Аңнар ы б ы с пiстiң нандыра пир[!]» ■ тiсчелер. Оолахт ы ң пiр дее нанд ы ра чоохтанӌа чох полған. Чоохт; б ы зарға итсе, паяғ ы тағ ээзiнiң чоғына тоғыр пол парар. Ööлте парарғ; ӱр нимес. Хайди даа суразалар, пiр дее тапсабин одыр. —Че, с ы нап таа пу оолах тi г i iкi аңӌының аңнар ы н, оғ ы рлап, апарь б ы схан одыр. Аңн ы хайдаң алғанын пiр дее чоохтабин тур. Кнес хан позының паст ы хтар ы наң сураглапча. Олары: —Оғырлабаан полза, прай чоохтап пирерчiк. Пу оғырлаан одыр. — Че, андағда чарғылирға кирек. Алты сырып уналғанча, ана читiнӌiзiн iзiг тимiрнең соғарға. Паяғ ы iкi аңңы, туюххан сыб ы раз ы п, öрiнiп одырлар. 18 Ам пiр к /ӱ /н чонн ы прай чыып, чарғы идерге ит турлар. Ирт е паяғы оолахты ол чирге чидiн парилар соғарга. Чон хайда[-]хайда чь ылас партыр. Паяғы iкi аңӌ ы кiзi андох. Кнес хан, паст ы хтар андс турчалар. Ам апар ы п, чаластапчаалар оолахты. Анаң чатырыбыстыла Соғарға сырып ниме прай тимнеп салт ы рлар. Iзiг тимiр андох чадыр. 19 Iди пол турған аразында, хайдар-хайдар хазыр чил, хас-пораан пс лыб ы схан. Прай тулгалыб ы схан. Чирдең хапхан тобырах тигiрге с ы хч оох таз ы хадох. Пулғап тур прай чирде. М ы нда турған чонн ы ң хараағығ ниме кöрiнминiбiскен. Ниме хайди полган пiле чоғ ы ллар. Анаң* хаi да* хайнап килiп, чонн ы н* харан-хулаан т ундыра саап парған. Анаңа ниме-де атыла тӱскен. Iди полганда, чон кöрглепче: «Оолахты чоо сабь сты поларлар». Анаң кöрзелер, оолах тонан салған пас чöр. Чон хриi да. Кöрзелер, кнес-хан чоғыл, пастыхтар чоғыллар, iкi аңӌ ы харындг чоғыллар. Оолах пастыр чöр. Чон чапсып тур: хайдағ ниме пол парды тi