Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

Келiп, Тардааң енэи хыл ы снаң моин ы н ӱзэ сааб-ысчых. Тардааң енэи анаң-кел хатхырған, анд'ох паары кöзiп, öл-парӌых. 18. [ÖКIС ООЛАХ] 1 Пiр аалда öкiс иней чуртапт ы р. Ан ы ң пiр оолағы полт ы р, кiчичек. Ол аал да iкi аңчы* харындас чуртаптырлар. Ам ол инейек, оолаан аңнирга ӱгредерге полып, ол аңӌы кiзiлерге, парып, чоохтапча: —Минiң оолаамны аңнирга хада алып алңардах, адыңар даа отха- р ы п сугарар, адайыңар даа аз ы рап чöрер. Тiглерi* чарат салтырлар: — Килзiн, килзiн, пiске пасхазы чоғыл, —тiсчелер. Ам ол иней ибiнзер килiп, оолаан, тимнеп, ы зыбысты пу кiзiлернең аңнирға. Оолах, тiглерге хоз ы л ы п, чöрiбiстi оларн ы ң соонаң. 2 Парып-парып, парзалар, отахха читтiлер. Ол отахта тохтап, ниме- лерiн тӱзiрглеп, прай салглап салд ы лар. Оолағас аз ы х-тӱлӱгiн аа ы нча саа салды. Хазаньща, хапчиӌа пар. Азранып алып, ам узуглаб ы ст ы аар. Иртенiнде тiгi кiзiаерi чöрiбiс т iлер, оолах* чалғысхан халд ы отахта. «Че, пулар минi хада ал чöрбес осхастар», —сағын тур оолах. Ам хайди даа полӌаан пiлбин, ат хузуринаң хомыс идiп алған, ойнап одырча. Иирде тiглер чиде тӱстiлер, пiр дее ниме атып полбиндырлар, тарых т урлар. Оолағас аттар ы н, сугарып, азырап салды. Тi[г]лерi*, азранып алып, пазох узубыстылар. Иртенiнде пазох чöрiбiс т iлер. 3 Оолағас чалғысханох халд ы . Пазох, хом ы з ы н алып алып, ойнап одыр. Иди ойнап одырғанда, ат кiстеенi истiле тӱскен, отах хринда ат табан ы тазыли тӱстi. Сах андох табыс истiле тӱстi: —Пеер с ы хтах, оолах. Ам оолах, хайхап, хорығып, отахтан* с ы ғ ы п, к/ö/рзе, хара[-]к/ӱ/- рең ат т урча*, хара сикпен тонн ы х* хара камчат пӱрiк т iг, чiбек хурл ы г, хайдар-хайдар чазағлыг кiзi: «Че, оолах, тӱрче тынанып алим» —тiп, адынаң т ӱскен, кiр килген отахха Кiрiп, чади пирдi ол кiзi. —Че, син, оолах, ойнап пир хомызыңны. 4 Оолах, хомызын алып алып, ойнап тур. Т/ӱ/рче полганда чоохтанып одыр: —Синiң арғыстарың, ниме /ö/дiр полбин, м ы ннан* парарға ит т ур­ лар. Синi тастап, тизiп, пасха тайғаа парарға ит т урлар. Че син оларға тастатханӌа, мыннаң парыбыс. Парбазаң, аң* полбас, нимелерiң дее