Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

Алтын Танага ейланып*, сöлепчад ы р: —Алтын аршол* платнаң хаг ы б ы ссаң, суг саина ш е т к е нже* хуруп- парар. Андада кеш-паразар. Хара Хашхы ан ы кеш-полбас. М ы на iки к/ӱ/чӱгеш*: пiрси ах, пiрси кöк. Оларды алып-алңар. 10 Кер энейдең с ы г ы п* пазох ойлад ы лар. Хара Хашх ы олард ы пазох сӱрди. М ы на Хан Хара-сут ахчадыр. Суу аппагаш кöринче. Суг соолап- чатханы хайда-хайда истилче. Алтын Тана алтын аршол плад ы н хаг ы - б ы ст ы . Суг, саине че т кенче, хуруп-пард ы . Ан ы кеш-паганнар. Суг, алын- дагы чiлеп, ах-чöрибисти. Хара Хашхы ан ы кежеге маңнанман. Хаган. Тизин* хыжырадыбысты* мунзур ы г ы н кöзитип, ейланды*. 11 Алтын Тана х ы с одаг* этчад ы р. Туңмазы тайга араз ы на хус* адага парыбысхан. Туңмазы хус* ат-кеген. От эт-сал ы п, эт п ы з ы р-салд ы лар*, азранып-алдылар. —Эк-кая, —тедир туңмазы, —тайга араз ы нда х ы зыл шöгестиг* хайдаг* аң чöрчадыр. —Ол киик полчаң, —тиди* Алтын Тана. —Кiзи аны шiдi* —тиди — Ан ы адага* керек, —тиди. Туңмазы, адайларын хогдырып, киик адага парбысхан. Киик ат- кеген. Эт хайнатчалар. Азранганнар. Ол хоныгын хонып-аганнар. Адар таң ат-келгенде, Алтын Танан ы ң т уңмаз ы пазох аңнап-пар ы б ы схан. 12 Шогар* ӱш хас уш-парад ы *. «Эк-кая, Алтын Тана х ы с, —шоохтан- чадыр пiр хаз ы . —Хан Хара-сугдың ол саг ы нда сӱргектиг* пала чатча- дьгр. Ол паланы парып, алып ал. Эр олган полза, туңмаңа шöлеге* полар, х ы с олган полза, сеге шöлег* полар». Алтын Тана хыс алтын аршол* плад ы н алчадыр, Хан Хара-сугдың хазына парчадыр. Хан Хара-сутды пладынаң ӱш хатап хаг ы б ы схан, суг саина четире хур-паган. Сугды кеш-кеген, паланы алып-аган. 13 Нандыра кеш-кегенде, ол пала кенеткин* улуг кiзи полбысхан, азах- ха тур-саган. «Мен Хара Хашхы поладым», —тиди*. Алтын Тана х ы с хор ы ххан ы мнаң* ойлап-с ы хт ы . Хара Хашх ы ан ы шедип-алд ы *. «Сен менең хорыхпа, —теп сöледи. —Миң* энеим пол, пiрге нгуртирб ы с*». Алтын Тана х ы ст ы алдап-аган. Алтын Тана ан ы ң энеи полбысхан. Одага келибискен. Туңмазы, атхан киикти акелип, нан-кеген. Кöрзе, одагда печезинең хада эр кiзи одырчадыр. Оолах, ан ы кöрип, хорых-паган. «Хо­ рыхпа, —тиди* пияг ы кiзи, —мен сестең* полабын. Алтын Тана чачаң миң* энеим». Атхан киик эдин тооза шiбискеннер*. Адайларын азра-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTY3OTQ2