Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

ра уаинча хара адайы, кичiг ах хор-ат, хулун чiаi хооп, хара адайдаң ӱгрензiп парханар, хогбалас турадырлар. 31 Улуг-аалдың кис т i[-]х ы ри с ы назада х ы р ы х хурлуг Х ы з ы л хайалыт. Атыгчы[-]сабыгчылар тола тӱс пархан, оттыг хызыл тӱлгӱнi хайди атып аларха чöптес чададырлар. Алтын Табатай пирдезiнең «пиригiп ӱргӱдең» тiбен, пирдезiнең «чöптезiп атаң» тiбен. Ах хор-атың ахсын пура тарт парып, хазра улинча хара адайха чохтап турадыр: — Че, о т т ы г х ы з ы л т ӱлгӱнi сӱр кöрезең, х ы р ы х хурлуг Х ы з ы л хай- ан ы ң хорымн ы г чирi —улуг ыро. Хутул[-]сабыл полбин синең, отыг х ы ­ зыл тӱлгӱ андар с ы хара ойлир, мин анда сахирбын. Атаха килиспин парза, сӱрербiс. Оттыг хызыл т ӱлгеге чирге кирерге —чир хатыг, тигiрге с ы харха —тигiр пöзiк полар пистең хутул парарха. 32 Хазра улинча хара адай чорт парысхан сöлен чирiнзер. Алтын Таба­ тай, х ы р ы х хурлуг Хызыл хайаның кистi х ы ри —улуг ыро, андар с ы х- пархан. Хазра улинча хара адай оттыг хызыа т ӱлгӱнi, таап алып, сӱр с ы - хан. Оттыг хызыл тӱлгӱ хайди ойлаза, идi ойаап, хурдаң хурха чалым хайада сигир чатса, {х}ара адай, сах идöк* сигирiп, ойлап турадыр. От­ т ы г хызыл тӱлгӱ, оз ы н полбин, анда хырых хурлуг хызыл хайаның улуг ырозына, пахынып, с ы хара ойлан. Чачах* саплап, ох кöглеп т урад ы р. Алтын Т абатай аңны[-]хус т у учурта[-]ойлада пирде чаза атпан, х ы з ы л тӱлгӱ с ы хара ойланда, ох ы хуруг чирге парбанох. Отт ы г х ы з ы л тӱлгӱнi атыбох алхан. Тӱлгӱнi тирге палхап, ах хор-атха аатанып, улуг-аалды кöре iнiп одырадыр*. «Че, ханаң улуг Х ы с-Хан хайдида амд ы мини. От­ т ы г х ы з ы л тӱлгӱнi кiм атса, аха парып чур т ирха, хан худай салхан». 33 Х ы с-Хан, чонын тооза чып алып, чон ы на искирген: малның сими- зiнең сохыңар, той идиңер тiп, чархы[-]ӱлгӱ пирген чон ы на. Нинче кӱнге с ы ха улуг той полхан. Алтын Табатай анда чуртап ай- б ы н чададыр. Öскен[-]тöрен чирi иске кiр чадад ы р. Пир кӱн, аңнап[-]ху- стап парып, öскен тöрен чирiн сахынып, хара иртенең ирге тере пöзiк тагдың пазында, икi хара т улуп полханча, ылхабла иртирген. Анаң ай- лан килiп, стол кистинде ниме чип одырханда, Хыс-Хан <..>*, алхан кизiзi, кöрсалып, сурхан: