Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

Ирке тöреен Иркӱлес, пис кистiнең тур-килiп, хы тайғанның хринда одырыбысты. Пис сала теерiзiп, хол туд ы з ы п, изен[-]минде пирiскеннер. Аннаң андар ас[-]тамахт ы ң тад ы аинаң, арағаның хатинаң аарлазып- честезiп, сыйаазып одырлар. Х ы тайған сур ы п одыр: —Син, Ирке т/ö/реен Иркӱлес, т ы ң ырах чирдегi кiзi, ноо ниме кiлеп киагезiң пу чирге? Ирке тöреен Иркӱлес удырох чоохтапча: —Ханн ы ң ӱлгӱзi хатт ы ғ* поаған маға, пигнiң ӱагiзi пиктiг полған маға. Хан минi пу чирге ысхан алты мӱӱстiг ала тазынны, туд ы п, позының чирiне апард ы рарға. 63 Х ы тайған удырох чоохтанча: —Э-э, Ирке тöреен Иркӱлес, алты мӱӱстiг ала тазынны син т удардаң, синнең дее артых алыптар тут-полбааннар. Ирке тöреен Иркӱлес, кöрчезiң ме тiгне пис кистiнде чатхан кöп сарзиннi? Ол сарзин ни- мес, тооза хара пастығ кiзi полӌаң. Минiң пу чирге ол чон килгеннер, Ирке Кӱрейнi алаға тибес. Аннаң андар Ирке Кӱрейнi оларға пирбес ӱчӱн, пролап, хара пастығ чонны хатығ ағас ит-салғам. Ол чон хаӌан даа минiң холымнаң, кiзi полып, чирлерiне-суғлар ы на айлан-полбастар. Кöрезiң ме, хайдағ чонд ы р? Кöзiт-пирим, Ирке тöреен Иркӱлес. Ирке тöреен Ирк/ӱ/лес «Кöрем, к/ö/рем» —тiпче. 64 Х ы тайған столн ы ӱс хати сиртлеен: —Но-ка*, сағамох т урңар, адайлар-кöнеткелер{!} Тапсаан таб ы з ы ӱзiлгелектöк, пистiң кистiнең тооза ла чиит чон т ур-килгеннер. Ол чон тураа сыңминчалар, тапсап ылғасчалар: — Хат ы ғ ағас пол-парған позыб ы сты хара пастығ кiзее хаңян айланд ы разың, чирi-сууб ы сха хаӌан нанд ы рарз ы ң, улуғлаза хан кiзi, кiчiглезе пиг кiзi, Х ы тайған? Хытайған тапсапчадыр: —Че, чарир ол даа син чарых кöрге[нi]ңер* адайларның-плуттарның* тибес, столны ӱс хати сиртлеенде, ол чон, пис кистiне тооза ч ы лып, сарзинöк полып чадыбысханнар. 65 Аннаң андар Х ы тайған, Ирке тöреен Иркӱлестi пазох пiр тураа кирiп, кöзiтче. Ол турада чир алтынзар кӱрiп хазыл-партыр. Ол кӱрiпте ч ы далар хазал-партыр, ч ы даа хазал-парт ы р пис-алтьща кiзi, сала тын- нығ, öстеслеп анда чатлапчалар. Х ы тайған чоохтапча: —Кӱстiг к iзiлернi мына пу кӱрiптегi ч ыд аа хазапчам. Аннаңар*, пазох тураларына кiрiп, Хытайғаннаң Ирке тöреен Иркӱл е с ас[-]тамахт ы чiп, араған ы iчiп, аарлазып-честезiп, с ы йла- з ы п одырлар. Ӱр iскеннер арағаны, ас iскеннер, Х ы тайғанн ы ң изiрiгi