Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

чыланн ы ң, тоғ ы с пазын /ӱ/зе-тартып, тастаан, прай нимезiн талайға кире тастабысхан. 55 Аннаң парза, заимкада арғыстары узығаабохча. Ирке тöреен Ирк/ӱ/- аес тоозаларын усх ы рлабох алд ы . Ам он iкi тазын соғыбыстылар, идiн хайнадып чiбiстiлер, тосхан чiли пiлдiрдi ам. Паза хараа читкенде, ал­ т ы н тахтаны хадартарға Ирке тöреен Иркӱлес т i пазох ыстылар. Ирке тöреен Иркӱлес алтын тахтаның хринда, талай хаз ы нда хадарып чатча. 56 Хараа полғанда, талайн ы ң озаринаң алтын тахтаңа он iкi паст ы ғ сыр чыаан, с ы рлап, мöстеп, кичiпчедiр, чоохтапчад ы р: —Хас хаӌаннаң, хара пур ы ннаң минiң хадарча т хан алтын тахтам^а турығ туйғахтығ ат киспеен, толы мистiг ир киспеен. Маға с ы даӌаң пу чирнiң ӱстiнде алып чоғ ы л. Ырах чирде, иссеңмин, с ы даза, с ы дир ни- мес, конюх палазы Ирке т/ö/реен Ирк/ӱ/лес ле с ы дир тибес. Алт ы н тахтаны [кичiп]*, он iкi пазы чирге тӱскенде, Ирке т/ö/реен Иркӱл е с он iкi пазынаң хаап алған сь г р чыланны, он iкi пазын /ӱ/зе-тартып, талайға кире тастабысхан. Анаң* сыр чыланн ы ң хузыри, т улғап килiп, сап- ханда, Ирке тöреен Иркӱлестi талдыра сабысчых. 57 Ирке тöреен Иркӱлес, талып, /ö/лiп, чатчад ы р. Аны кöргеннер тайғы эзi, тағ эзi, талай ханы, Ирке тöреен Иркӱлес öлдi тибес, талайға алтын тахтан ы кичiп, наныбысханнар. Аран-чула харат, кöрiп, с ы дап полбаан, аар-пеер ағахтанған, апсах кiзее хубылғанЦ {И}рке тöреен Иркӱлестi, чайхап, сарғап, тiрiлдiрiп алған. Аннаң андар харат атох по- лыпчадыр. Хара атха алтанып алған Ирке тöреен Ирк/ӱ/лес, аннаң ан­ дар чöрiбiскен. 58 ӱр парған, ас парған, тайғаның араз ы нда алты пулуңнығ кӱмӱс тура т урчадыр. Аннаң андар Ирке тöреен Иркӱлес аран-чула харадынаң т/ӱ/с- кен, кӱмӱс туран ы ң алтын халхаз ы н асхан, iстiне кiр-парған . Ибре[-]си- бре кöрiп, паст ы р-чöрче Ирке тöреен Иркӱлес{.} {1}ди кöр-чöрзе, кӱмӱс турада нинӌе-нинңе горница* полтыр. Пiр iзiктi ачып, iсiр-парза, улуғ пис* т урчад ы р, пис т iң кистi ачых, ағаа толдыра сарзин кладтап салтыр. Стол т урча, столн ы ң ӱстiнде пар-балых* тамах, оор полза пурлас- т ур, эзi чоғыл. Ирке тöреен Иркӱлес столға одыра-тӱскен, пар-балых тамах- ты чiп одыр, оңнап-соллап, сизiп одыр, чоохтапчад ы р: —Хайдағ андағ ниме гоща ң столда{?} {А}ймах-пасха тамах пар, эзi чоғыл. Таң элiг т ура полңаң ма пу, таң эзi чох тура полӌаң ма пу? Таң кӱннiг кiзi чуртапча ба пу т урада, таң айна* чуртапча ба пу турада? 59 Аннаң андар кiзi[нi]ң* табызы ис т iлче, поз ы , iсöлеткi ле чiли, кöрiнче —К/ӱ/ннiг кiзi чуртапча пу турада, —тибес тапсапча, —чонның ханын iскен Хытайға хан ы * полӌаң. Азран, азран, Ирке тöреен Иркӱлес,