Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Син, Ирке т/ö/реен Иркӱлес, чоохтапт ы рз ы ң: ыраххы чирдегi, тааай озариндағы, Х ы тайған ы ң чирiндегi ааты м/ӱӱ/стiг ааа таз ы нн ы тудып, ханға ағ ы а-пирерге кӱзiм чидер. Ирке тöреен Иркӱлес удырох чоохтапча: —Чох, хан, срода даа мин iди тiбем. Ыраххы чирдегi, талай озари­ ндағы Х ы тайған ы ң чирiндегi ааты мӱӱстiг ааа тазынны ағыаардаң, ан- дархы чирге парарының чоаын даа пiабищем. 39 Хан пазох чоохтанча: —Ирке тöреен Иркӱаес, чоохтаан нооңза: ыраххы чирдегi, талай озариндағы, Х ы тайған ы ң чирiндегi алты м/ӱӱ/с т iг ала тазынны т уд ы п ағылар кӱчiм чидер <..>*. Хан пазох чоохтапча, сағамох моаӌағ пирче Ирке тöреен Иркӱлеске: — Ӱс к/ӱ /ннең ыраххы чирдегi тааай озариндағы Х ы тайған ы ң чирiндегi ааты м/ӱӱ/стiг ааа тазынны ағ ы а, ағыабазаң, моаат тöге са­ аып, мойн ы ң кизем, —тiпче. 40 Оа чоохт ы искен Ирке тöреен Иркӱлес Ханн ы ң ибiнең ылғап с ы х- хан. Iди пас-париғанда, х ы й ы р тулуңн ы ғ иней кiзi удыр учыраан. —Изен, Ирке тöреен Иркӱлес, —тiпче. Ирке тöреен Иркӱлес: «Изенöк, изенöк, инейек», —тiпче. —Нимее ылғапчазың, Ирке тöреен Ирк/ӱ/лес? —тiпче. Ирке т/ö/реен Ирк/ӱ/лес удырох чоохтапча: —Ылғабин хайди поламза, инейек. Маға хан хат ы ғ чарғы пирген. Мин чоохтаптырмын, ыраххы чирдегi, талай озариндағ ы Х ы тайған ы ң чирiндегi алты м/ӱӱ/стiг ала тазынны, туд ы п, ханға ағыл-пирер кӱзiм чидер тибес. Ол алты мӱӱстiг ала тазынны талай озаринда Х ы тайған ы ң чирiнең ағылардаң ир т iп, парар чолын даа пiлбинңем. Хан ӱс кӱнге ал­ т ы мӱӱстiг ала таз ы нн ы ағылаға молӌағ пирген. Ағыл-полбазам алты мӱӱстiг ала тазынны, молат тöге салып, мойн ы м кизерге итче минiң. 41 Ол чоохт ы искен х ы й ы р тулуңнығ иней кiзi чоохтапчадыр: — Ағ ы лазаң алт ы мӱӱстiг ала тазынны, Ирке тöреен Иркӱлес, ағылаға тöреезiң{.} {А}ран-чула харадыңа алтанарзың, городтың тастына сығарз ы ң, кӱннiң с ы ғ ы з ы нзар алдьгра чöрiбзезiң. Iди ӱр, ас парчатсаң, хайда-хайда ы рахх ы чирде, тайға аразында ағастаң тиң кiзi полар, хуӌах читпес дуб* ағастарн ы ходырып, пiрде пiр ағаст ы ходырып, пасха чирге одыртып чатхан полар. Ана ол кiзее тоғазып, чоохтазазың, синнең ол хада парар талай озарина, Х ы тайған ы ң чирiне, алты мӱӱстiг ала тазын­ н ы т ударға. Ол кiзi чолн ы саға чоохтап пирер, хайди поларың* тооза чоохтир.