Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

лазы Ирке тöреен Иркӱлес хаӌан полза, иир синi öс-парза, хан орн ы на хан турар, пиг орн ы на пиг т урар, —тiпче. 36 Оларның оа чооғ ы н истiп, х ы й ы р туауңнығ иней кiзi чоохтапча: —Конюх палазы Ирке тöреен Иркӱлес т i /ö/дiрерi нимедiр, —тiпче. — Сiрер толкалан* полбин чöр нооңар. Амох мининек идiбiзiңерзiне, пар тамахтың пазын тимнетiрңер, арағаның хатин с ы бад ы ңар. Хан ирепчiнi алдыртып алңар. Хаӌан хан араға iчiп изiр-париған туста, прайзыңар пiр чöптең, пiр ӱннең чоохтаңар ханға{:} «М ы нда город чирде чуртап- чатхан конюх палазы Ирке тöреен Иркӱлес чоохтаан: «Ырахх ы чирдегi, талай озариндағы Хытайғаның* чирiндетi алты м/ӱӱ/стiг ааа таз ы нн ы ханға ағыа-пирем» —тiп чоохтаан. Анаң хан Ирке тöреен Иркӱлестi аадыртып ааар позынзар, чоохтир Ирке тöреен Иркӱаеске: «Син чоохтапт ы рз ы ң, тааай озариндағы Х ы тайған ы ң чирiндегi алты мӱӱс т iг ааа тазынны ханға ағыа-пирем, тiп чоохтапт ы рз ы ң. Сағамох маға ағыл- пир ааа таз ы нн ы ». Хан ӱс кӱнге молӌағ пирер алты мӱӱстiг ааа тазын­ ны ағыларға Ирке тöреен Иркӱаеске. Анаң Ирке тöреен Иркӱлес алты мӱӱстiг ала тазынны ағ ы лардаң, <..> пiлбинче дее хайда-хайда поаӌаң <тааай озариндағ ы Х ы тайған ы ң чирiндегi> алты мӱӱстiг ала тазын. Ол ан ы ағ ы а-поабас. Анаң хан Ирке т/ö/реен Иркӱлестi, молат тöге салып, мойн ы н кис-салар. 37 Х ы й ы р тулуңн ы ғ иней кiзiнiң ол чооғ ы н истебес, король, краль­ лар, хан алтынаң пиглер, синодтар: «Так таа —тiсчелер —с ы н[ап]* таа андағ». Ол оңдайнаң чöптескеннер король, кральлар, хан алтынаң пи­ глер, синодтар, мининек идiбiскеннер. Ас[-]тамахт ы ң пазын тимнен- нер, араған ы ң хатин тимненнер, ханны хығыртыбысханнар мининек- ке. Хан хатынаң хада ӱс пар харадын повозкал ы [ғ]* хаңаға кöлгеннер, кучар одыртхан мининекке ойлат-килдi. Аннаң андар король, краль­ лар, хан алтынаң пиглер, синодтар, хан ирепчi ас[-]тамахт ы ң таалызын* чiпчелер, араған ы ң хатин iчiпчелер, аарлазып-честезiп, сыйлазып одыр- лар. Хан изiр-париған т уста король, кральлар, хан алтынаң пиглер, си­ нодтар пiр ӱннең, пiр чöптең прайз ы ханға чоохтапчалар: —Пу городта чуртапчатхан конюх палазы Ирке т/ö/реен Иркӱлес пiске чоохтаан: ы рахх ы чирдегi, талай озариндағ ы , Х ы тайған ы ң чирин- де алты м/ӱӱ/стiг ала тазынны <ханға> ағыл-пирерге кӱчiм чидер <..> тибес, чоохтаан конюх палазы Ирке тöреен Иркӱлес. 38 Король, кральларның, хан алтынаң пиглернiң, синодтарн ы ң <..> ол чоохтарын ис т iп, <хан> айланып наныбысхан. Ол хараазын хон ы п алған, иртенiнде хан Ирке тöреен Иркӱлестi хығ ы рт ы п алған. Хан Ир­ ке тöреен Иркӱлестең сур ы пчад ы р: