Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Аға сағызың читпеспе{?} {Х}уу с ы рғайн ы , с ыы тартып, ход ы ра тағып-албаспа, —тидiр баяғы кiзi. Ан ы искен Кöре Сар ы ғ хуу с ы рғайд ы , чиаегезiнең ход ы ра тар­ тып, орты-пӱрӱнең с ыы таған. Хуу с ы рғайн ы ң нiске пазын ах таст ы ң /ö/тiре чаӌып, аатына тас салып, чоон пазынаң пасча, ах тасты х ы р ы нңа айаанд ы рарға тiп. Пасхан, пасхан, хуу с ы рғай ы сыдабин, аны с ыы пас- тастады. «Ноо ниме муны мин, ход ы р ы п, ойнап одырбын, с ы дабас нименең». Час сыаағай ағасты, ээ тартып-кiлiп, чиаегезiнең ходыра тарты. Орты[-]п/ӱ/р/ӱ/нең сындырып, баяғы хуу сыргайн ы ң орн ы на час ағасты чаңыбза пирдi. Час ағастың аатына ағас сааып, ээ пазып одырчадыр. 13 Баяғ ы час ағаст ы ээ пасханда, ах тас ам к/ö/дiраiп-чабыраып, к /ö /- дiрiп-чабыраып одыр. Кiзi с ыы р иде пiр х ы р ы н аӌа к/ö/дiрiбзе пирдi. Аӌа к/ö/дiрiбiскенде, ах сур т/ӱ/скен апчах кiзi с ы хча андарт ы н. Оа апсах с ы х-киаебес, изен[-]миндi пирiсчааар К/ö/рбе хораттығ Кӱрбе Сарығнаң. —Че, К/ö/рбе хораттығ К/ӱ/рее Сарығ, чахсыны чабаадаң читiрӌең, чабааны чахс ы даң читiрӌең, —тидiр апсах. Идi тибес, /ӱ/с хуаас сыннығ хуу пӱӱрге хубуауб ы ст ы . —Амды мин синiң К/ö/рбе хорадыңны чирге, анаң позыңны чиим, —тидiр. 14 Идi тенде, К/ö/рбе хор аттығ К/ӱ/рее Сарығ анаң кӱс сааыбысхан. Амд ы с/ӱ/р/ӱ/спариаар пуаар. Агастығ тайғаны арааап т/ӱ/з/ӱ/пчааар, к/ö/вең-кöс т/ӱ/беннi /ö /тiп т ӱзӱпчааар. Аспа, /ӱ/рбе ам с/ӱ/р/ӱ/спа- риаер. Иди парчатханнарында, ағастығ тайғаның аразында аатон са- аа арбай ы с-парған хузух ағач ы турӌа. Кöрбе хораттығ К/ӱ/ре Сар ы ғ ирте хонч/ö/рiбiскен, /ӱ /с хуаас с ы нн ы ғ хуу п/ӱӱ/р, аның х ы ринда одырбааып, уауп-одыр: айаан пер, К/ö/рбе хораттығ К/ӱ/ре Сарығ, ху­ зух ағач ы на пазырыс кöрең тiп. Хузух ағаӌ ы «чi» тiзе, чиим, «чiбе» тiзе, чiбеспiн. Чахсыны чабаадаң чи т iрӌеңме, чабаады чахсыдаң чи т iрӌеңме, исте б iс Чир ас кiзi тапсапча: ноо нименi /ӱ/аес-поабин, ноо нименi ааы- споабин, иди с/ӱ/ректесчöрзер тiп. 15 К/ö/рбе хораттығ К/ӱ/рее Сарығ, ан ы ис т iп, тапсапча: —Хайдағ нiме поаӌаңзың, iкi хулаха ис т iаiп, iкi хараха к /ö рiнмин- чазың, аз ы р хуааха истiа ы п* ааа хараха к/ö/рiнминчаз ы ң? Ағастығ тайғаны араа ы п т/ӱ/зiп одырзам* пис улинӌа ах тастың алтында чир ас кiзi тапсап, хайдағ ниме поаӌаң тiп, ахсы[-] т iлiн истерге айаан кiагем. «Чахс ы арғыс —чарым худай, урунған арғыс —улуғ худай поаӌаң», — тiпча. Пу тастың аатынаң сығарбаазаң, /ӱ/с чахсым чидер тiп, махаан-