Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Хайда, эркем-кинӌем, чалғ ы схан чуртапчаатсың м ы нда, паз ы ң пi т теп пиримдек. Пiтi* пар полады, может*. 14 Отха хара хорғанӌ ы * хайылдыра туюххан турғыс салған. П о ғана Ар ы ғ чада пиген сiрееге, тизiне, тiс пазына паз ы н сал ы п. Арб ы г-тар- б ы г тартып, Ай Арығ усханахтарып, П о ғана Арығ, уйғаа пастырып, узу- б ы схан. Туюххан тур килiп чöрiн, хурғащызы* хайыл парған, хулағ ы на ур ы б ы схан. Поғана Арығ эртiп-кечiп халған. Ай Арығ, сығып, нанд ы ра ойлапсхан. 15 Похта Кiрiс келiп кiрзе, туңмаз ы öлiг чатчады. Хайди даа ит полбин, пiр дее чирде кимiн таппин, айландыра-ибiре кöрiп, хомды иде чöрiн, хомдаа чатырып туңмазын, ағасха тарт салған. Ирте-пара, аңап-хустап чöрзе, кӱннең орлап-сыхтап иртiпчады. 16 Хара Ханн ы ң оолғы Хара Пидекей, аңнап-хустап чöрiп, ол хомды- ны кöр салған. Хайди пiди ағащта хомды турӌаң? Чечтеп, тӱзiрбааған. Тӱзiрбааып, аж ы б ы сса, ар ы ғ-сiаiг х ы с кiзi чады. «Ажа тохта* м ы - ны мин, тоғыс тӱӱрлiг Паламон хамыбыс пар, тiргiстiрбалар полбим». Поғана Арығды ибiне апар ы б ы схан. Ибiне апар ы п, иӌезi-пабаз ы на, Хара Ханнаң Хара Нинӌе ирепчаға, сöлеп, хамны хығ ы рт килiп, хамнатхан- нар. Хам, пастағ ы з ы наң пасти хамнап-чоохтап киле чöрiн, хулағында хара хурғанӌ ы , кӱщiннерiн* суурдырған. Кӱщiннерi хара хурғанӌыны суурбалған, хам Поғана Арығд ы тiргiзе хамнаб ы схан. Анаң Хара Пиде- кейге ал пиген иӌезi-пабаз ы . Той ниме ит салып, чуртапшадылар. 17 А Похта Кiрiс, хомды чит паған* чердiң ӱстӱн эбiрiпчады. Хан поз ы - рах ады х у лунңах синi полыбысхан. Похта Кiрiс, иргi ч ы л ирткеще, наа чылға кiргенӌе чöрiп, олған соғлиндаг полыбысхан. Хара Ханның черiне читкен. Хара Ханның черiне чидiп, теекке келiп, адын хазапчатса, ипте олған пала паайлапчат. Паайлапчатханын истiп, Похта Кiрiс тайлығзың, Поғана Арығ иӌелi г зiң теенiн ис салып, азах устап киле чöрiн, тохтааща т ы ңнанбал ы п, кiр килген. 18 Кiр килзе, сыртпа сӱрместiг хызьщағас одырбодыр, пизiк качайлап*. —Улуғларың хайда? —тiпча, изен-миндi ирткенде. —Ааллапчадылар, —тидi. —Кемнiң палазын аб ы д ы п одырзың? —Хара Пидекейдiң палазы —тидi. —Хайди паайлаазың? Паайлап пирдек мағаа Анда паайлапчады: 19 Паай-паай, палаӌах, Хара Хан ағалығз ы ң, Хара Нинӌi кир иӌелiгзiң, Паай-паай, палаӌах,