Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

хоӌайын мал керiгiнең андар чоохташчалар, анаң пашха небелердiңар к /ö /п небелер чоохташт ы лар. Хоӌайын анаң* аразында чоохтанча: —Миң пiр ағой тай ы м пар. Марыг этсе, марыг даа эдерге теп кел- ген полғам, —тепчадыр хоӌайын. —Хара-хула ат, по черде ибiре чöрiп, шапха ш ы ххан полған, хара-хула аттың алдынға ам даа ат ш ы хпаан полған. Амд ы мен мар ы г эдерге сағынчам. Миң ағой хулун ы мн ы ң чилiнi, /ö/зiп, чiтке* чажырбандыр, хузурығы, öзiп, тiрсекке четпан- Дыр. 23 Ан ы ла уххан хан кiжi: —Ноға марышпаӌың, —тепча. —МарышХанның пiрда даа небе полбас. Че, марышса, марыш таа кöреең. Че, марышса, астаң марыжарға чарабас, мен чӱс муңнаң тöбiн ахтап таа марышпаспын. Аннаң т/ö/бiн марыжарға, ӱш ч ы л марышпаан паза /ӱ/ш ч ы л хажадаң ш ы хпаан ха- ра-хула аттың тiнiн даа терткинiнге т урушпас. Хоӌай ы н кiж i арс ы на-арс ы на, тазынға ла паза ан ы ң ла чооғынға кертiнiп, марыш-салды ханнаң. Чете кӱннең пажында чӱгӱртерге чо- охташ-салд ы лар. 24 Хоӌай ы н, /ӱ/бiзiнға айлан ы п, ағой атха одырӌаң кiжi тiлеп-шыхты. Ағой а т ты кöргеаике, он даа кiжага чет-парды, ағой атха од ы р ы п, ма- р ы га парарға, че ағой атт ы аа к/ö/р-саазыаар, парчаннары тесклепчалар, пiрдаз ы даа чағында даа чох. «Аға одырганӌа, —тешчалар, —чазағ ч/ö/- рiп, поз ы б ы с öлiмiнең öлербiс», —тешчалар. Чете кӱн чағынап-одыр, че хоӌайын ахтап таа ағой атха одарчаң седок* тапинча. Чете кӱннең паж ы нда таз ы нзар парды, чоохтапча: —По керекте сен эт-салд ы ң, чете к/ӱ/нға четiре пiрда даа седок та- падым, —тепча, —хайди даа поаза, сағох одырарға керек поаар. Паш­ ха кiжiдең марышхан поазабас, тохтаатта салар идiбiс, че хан кiжiдең марыш-салғабыста, алахтыр-салды теп, ол марыш-салған ахчады алы- бох ааар, ағой атты алыбох алар паза поз ы б ы ст ы , öдiрзе, /ö/дiр салар, /ö/дiрбезе, öлгенӌе хул ы эт салар. Эде полғанӌа, хайда даа полза, парарға керек полар, —тепча хоӌайын тазынға. 25 Тас кiжi хайде ползын э се, по марыгда поз ы эт-салған кiжi: — Ағой атха одырар к iж i ш ы хпаанчатханда, мен даа одыр к/ö/рербiн, —тедi. —Че андаг даа поаза, чоохташ-сааарға керек по­ аар, —тепча —Ш ы нап та /ö/а-халзам, чурт ы мдаг ы кiжiлерде, öлгенӌе,