Хакасские народные сказки. - 2014. (Т. 33.)

—Ноо небезi пол-парып, ч ы лғалар ы ңа четпин айланд ы ң, алайба чолда пiрее небе пол-парып айаанд ы ң, ааайба алтыңа мӱнген тора адың агрып* айландыңма? Т а б рағ ы нӌа чоохтап-пер сен маға. Тас кiжi хоӌайынға чоохтапча: —Мен, орта чашха четкенӌе, сиң мал хадарчызы полғаннаң ала паза малдың чахшызын саға ч ы лғадаң шығара талап-пиргенӌе, м ы ндаг атха учурабаан полғам. Адаңбалаң* ат ползын, энедиң даа хохайы ползын. 19 Анаң андарох чоохтап-парып-одырча тас кiжi: —Тоғыс чаштыг тора ахсырдың /öö/рiнға чидiп-од ы рз ы м, тора ах­ с ы р iкi хайдаг-да* х ы р-п/ӱӱ/рдең тудыш-чатхан полтыр. Матап кöрзем, тора ахсырдың албах к/ӱ/же ш ы г ы б ы схан полтыр, паза даа кӱрешчең к ӱжi халбан- ы схан поатыр. Мен, ан ы аа к/ö/рiбiзiп, аатымға мӱнген то­ ра аттаң т/ӱ/же-хонып, мыатығ ы м холға алып, ол iкi пӱӱрӱде атх ы лап- салғам, анаң соонаң, тора ахсырдың ööрiнға кiрiп, к/ö/рзiм, ч ы лға ара- з ы нда пiр хайдаг даа ағой-ат тур-салған полтыр. Тоғыс чаштыг тора ахсырдың ч ы лғ ы з ы наң парчаннарынаң даа чоон к /ö/рiн турған. Мен, ан ы тудып-алып, поға четiре келдiм. 20 Хоӌай ы н по тасха кертiнмаан-чатханда, тас кiжi х о ӌай ыны ташхар апар ы п, ағой хулунн ы кöртiсча. Хоӌай ы н кiж i ш ы нап таа кöрер пол­ за, алып т/ö/реен ат полған ошхаш. /У /р полбада, ас полбада тас кiжi хоӌай ы н ы нға чоохтады: —По черде ибiре ч/ö/рiп, улуг марыгларда утхан, чер ибiре шабы- глыг Ханның чер ызығы, тегре ызығы хара-хула аттаң, хайдаг даа пол­ за, марыжарға* керек полар. Ханның чер ызығы, тегре ызығы хара-хула атт ы ң хайдаң холтығы алтынға ханат öстiне, ағой-атт ы ң алнынға кире чӱгӱрерге. 21 Аны уғып* хоӌайын тасха наңд ы рд ы : —Хан кiжi пiс т iң хада аст ы ң марышпасох. Ан ы уғ ы п, тас кiжi хоӌай ы нға чоохтапча: —Ханӌадаң даа полза, марышыбох кöр, по чер /ӱ/стӱнде ағой атт ы ң алдынға кирi чӱгӱрӌең ам даа ат тöребеен, а* Ханның чер ызығы — тегре ыз ы ғы хара-хула ат, хайда-даа полза, ағой-аттың* ашпас, ағой атт ы ң алдынға кiрӌең оңдай ы ахтап таа чох. Сен, хоӌай ы н, мен чоохтаан чоохтаң эт-салз ы ң, пiрда даа хомай полбас. Мен, мӱн-келген кiжi, мағаттап пiлчам. 22 М ы на уғып, хоӌайын кiжi тастаң тiлiнға ш ы даш-полбаан, ханзар марыг эдерге пар-шыххан. Ханға к и лiп, хоӌай ы н кiжi аш[-]табахт ы ң арыйын чiп, арағад ы ң хатыйын iж iп одырчатханнарынаң араз ы нда