Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

бажынга олуруикаш, эдип, халаңнадыр эдип, каътты куду хаала- дыр, сыннар бажын сыыладыр эдип дүжүрер орта, кадайларныц салып турган дүк-таагызын шуурган хадып келгеш, санап турар ыйба-даа чок кылдыр хадып алгаш аппарган-дыр оо! 11 Шыяан ам, шак оон чүү боор ийик, кадайлар шак оон кээп хорадааш, сазанактаан уругларның сазанаан үреп-талап каап-тыр. Сазанактаан уруглар шак оон хорадааш, мыйырактаан күскелер- ниң мыйыраан тегүлдүр-чайылдыр, үцдере-аңдара казып каапкан. Мыйырактаан күскелер шак оортан хорадааш, баг аткан оолдар- ның баан доорап каавыткан. Баг аткан оолдар шак оон кээп хора­ дааш, чеди бөрүнүң бирээзин кээп адып каапкан. Чеди берүнүң алдызы шак оортан хорадааш, дөңгүр ошкүнүң ийис оглунуң би­ рээзин чип каапта берген иргин. Дөңгүр өппсү шак оон муңчулуп- муңгарааш, шиижегей-кушкашты оранны одуртур, делегейни дээс- киндир дилеп чорааш тып ап-тыр. Шиижегей-кушкапггың чүскээн- де тенни дөңгүр өшкү аартпайн ап каапкан. 12 Дөцгүр өшкү биле шиижегей-кушкаш шак ацаа баштай душ- кан чугаазын сактыжып, сарамналдыр бодап , узун-узун хоорежип, уруг-дарыын азыражып, кыска-кыска чугаалажып, кылдынып, хай- дынып, экиниң экизи-биле эптиг-чөптүг, эрте шагдан бээр амгы шагга дээр найыралдажып чурттап турар мындыг-дыр оо. Тоолчунуң тоолу төндү. Доозазын дыңнап-дыңнап, сактып-сак- тып бодап алгаш, чаныптым. 26. АРГАНЫҢ АК КОДАНЫ 1 Арганың ак коданы чоруп-тур эвеспе. Бир черге халып чорааш, көөрге, арга иштинге адыг ижээни чыткан. Ак кодан адыг ижээ- нинче кирип келген. Адыг оолдары олурган. — Аваңар кайнаар баарды? — деп, кодан айтырган. —Аргадыва чемнеп чоруй баарды ыйнаан —деп, адыг оолдары чугаалаан. 2 Кодан тургаш: — Адыг деп чүвени-даа, башкы буду майыжаңнаан, соңгу буду шоюжаңнаан, чүге четчирил ол, кулугур! Адыгга көшкүрзе, хө- веңден хоюг ак дүктүг-даа мен. Адыгга көшкүрзе, аяк ишти ханныг- даа мен, хой эъди дег хонук чедер эъттиг, хоюг-таптыг мүннүг-даа мен. Башкы буду майыжаңнаан, соңгу буду шоюжаңнаан адыг ие- уер келгеш, "Чүү чорду?" деп айтырар боор.