Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

Сергежигеш эъди күзээн аскак, аш көк бөрү шак ынчаар олу- мун тьгакан. Ону өлүрген арганың эрес аңчызы оон чоруткаш, Кулдуйнуң Хунан-Боразын муна каапкаш, Чылдыйның чаныызын ап алгаш, Донгулдуң доңгураан ап алгаш, аш, ам арта аскак, ээгизи шагжайган, кок боруге чедип кээп: 14 —Суранып, диленип чорааның Кулдуйнуң доңгураа бо-дур ий­ ин. Актыг-чоптуг анаа-ла оъттап чораан сергениң каң кадык эъдин чиир деп, хоптактанып чораан чүвең, сээң кежиңни сойзун дээш ынчап чораан-дыр сен — деп, мону чугаалааш, Доңгулдуң доң- гураа-биле аштаан, аксак кок бөрүнүң кежин эъттендирбейн, ус- телдирбейн мергежилдии-биле соя тыртып, силгий соккаш, хостуг чоргаар хап чоруп турган аңчы чуве дээр эвеспе. 15 "Хоптак сеткил ара дужер, кара сеткил ханга чунар" дээн ышкаш сергежигешче шоглап турган олурукчу, хоптак аш бору өлурге, "сагыштың бичези эки, саваның улуу эки" дээн ышкаш бодунуң эъдин сергежик аш боруге аазаза-даа, биеэги-ле хевээр тайбың чаагай, тамчыктыг тодуг, какпак хаязының баарында хаяа- лыг хунунге догеленип, кадар одарын оъттап чурттап чоруй барып- тыр оо. 25. ШИИЖЕГЕЙ-КУШКАШ 1 Шыяан ам, шаг-шаанда чувең иргин. Шиижегей-кушкаш чо­ руптур эвеспе. Терезин бажынга хонуп, тендиңейндир эдип, хара- ган бажынга хонуп, халаңайндыр эдип, борбак хырнын боттап, хун үнер, даң адар пар шагы четкелээнде, сырынналдыр сыгырып каап, сайтыладыр эдип каап, оргу-дески оораштарны дээскиндир, карак четпес калбак шынаа, хову-шолду эргип ужуп-ла чоруур мындыг кушкаш иргин эвеспе. 2 Бир-ле хундус шиижегей-кушкаш: — Арга чарык, аарышкылыг тениң бар бе? Мээс чарык, меңээ белен чемиң бар бе? — деп, сайтыладыр эдип, арга чартыын куду алзы хараганнарга хонуп, мээс чартыын оору алзы хараганнар баш- тап, белен чемин чемненип чораан иргин. Ол-ла борбак хырнын боттап чорааш, биеэ кушкаш чускээн- диве шиш баштыг кызыл тен кадап ап-тыр эвеспе. Аарышкылыын- га шыдашпайн, алдыртып каар черин тыппайн, аайлажы бээр улус тыппайн, углаан уунче, шиглээн шиинче шиижегей-кушкаш чоруп- ла каап-тыр.