Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Караам канчап барып-тыр, ашак? Караам анаа апарып-тыр, шуут-ла Арзайтының аар ийин көөр алды чүстүг дуран-биле домей, амыр чүве-дир оң! — деп, өрү-куду халып-даа турган Чаңгыс-Тас- Дыр эвеспе. Ашак: — Караам канчап барып-тыр деп чүңүл? Карааң карактан чаа- гай карак-ла-дыр — деп-тир. — Мээң караам бирээзи селби чүве, көөрге көзүлбес карак болгай, тулуп хапка суккаш, аксын баглааш, Каргыраа-Кара-Хемче киир кагдырыпкан мен, ам эттине берген боорга амырап турарым ол-дур ийин, ашак, —деп, каттырып халып турган Чаңгыс-Тас-Тыр эвеспе аан оң. 9 Ашак тургаш: — Мээң караам бирээзи селби чүве, көөрге орта көзүлбес ки­ жи мен. Караам эдип алыйн, тулуп хапка суккаш, аксын дуй баг­ лааш, Каргыраа-Кара-Хемче киир каавыт, оглум. Бир кежигден база мен ышкаш кижи мени дозуп алыр боор — дээш, идик-хевин ужулгаш, иеден торээн боду тулуп хапче кире берген-даа ашак иргин. Эрниң эрези Чаңгыс-Тас тулуп хаптың аксын баглааш, Каргы- раа-Кара-Хемче киир салыптарга, чалгыглар алгаш бады барып-тыр оо. Эрниң эрези Чаңгыс-Тас ашактың чычыы торгу тонун, кара саар идиин, киш кежи кара бөргүн кеткеш, мөңгүн чулар-чүгенниг, эзерлиг чыраа бора аъдын мунгаш, чындыңнадыр чырааладып, са- яктадып чана халыдып-даа келген эр-дир эвеспе аан оң. 10 Чеди-Тас алышкылар көөрге, тулуп хапка суккаш Каргыраа- Хемче октапканы Чаңгыс-Тас чычыы торгу тоннуг, кара саар идик- тиг, киш кежи бөрттүг, мөңгүн чүген-чуларлыг, чуңгуу кызыл эзер­ лиг, чыраа бора аъттыг чындыңнадыр чырааладып, саяктадып, ыр- лавас боду ырлап эрткен-даа эр-дир эвеспе аан оң. Чеди-Тас алышкыларның улуг акызы Чаңгыс-Таска келгеш, амыр-менди-даа айтырбайн: — Бис сени тулуп хапка дуй баглааш, Каргыраа-Кара-Хемче октаптывыс бе. Чычыы торгу тонну, кара саар идикти, кара киш кежи бөрттү, мөңгүн чуларлыг, чуңгуу кызыл эзерлиг чыраа бора аътты кым берди? Чугаала! Сеңээ бис моон соңгаар багай чүве кылбас бис, өң-тала-даа болгай-ла бис, эжим, — деп, чаннып олур- ган-дыр эвеспе. 11 Чаңгыс-Тас олургаш: — Ында кижи бергедээр чүү боор. Тулуп хап иштинге Каргы- раа-Кара-Хемни куду салдап бадарга, боду-ла бо чычыы торгу тон,