Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

дыг чеди баштыг чуве көрүп чорбаан мен — дээш, шыргайынче бурт-ла кылган. 7 Ашак алды кижизиниң бажының сөөгүн ап каапкаш, хап ча- нып келген. — Чу болду? — дээн [уруу]. — "Аар ийниң аргазында алдан ижээн каскан мен, бээр ийин- де бежен ижээн каскан мен" дээр-ле чуве-дир — дээн. — Ам чуу боор хааныңга барып чугаалаар-ла болгай — деп, уруу ынча деп харыылаан Ашак-таа хаанынга хап келген. — Че, чу болду, Сумелдей? — деп, айтырыг салган. —Чу боор, "чус он харлыг мен" дээр-ле чуве-дир —деп харыылаан. —Шынап бе? — деп, айтырыг салган. — Шынап-шынап — деп каан — Хаан аңаа бүзүревейн бодунуң хамык шериглерин кыйгыр- тып келген — Чаа, ындыг болза, аар ийниң кара баштыг ак хайыраканы- ның чылын санап эккелиңер —деп, шериглеринге мындыг янзылыг даалга берген 8 Шериглер-таа аар ийниң арга мээзин өөрү-куду сегирип тур­ гаш, кара баштыг ак хайыраканны тудуп ап тур оо. Тудуп алгаш, өл ыргайбиле өрүлдүр хап, кургаг ыргай-биле курулдур хап турда, хайыракан-даа чугаалавыдып тур. — Аар ийниң аргазында алдан ижээн каскан мен, бээр ийде бежен ижээн каскан мен, чус он харлыг мен, мындыг-даа ааржы- лыг чуве көрүп чорбаан мен — дээш, алгыра-ла берип-тур эвеспе. Шериглер хайыраканны салып чорудуптарга, шыргайже бурт- ла кылган. Шериглер-таа, чу боор, хаанынга чанып келгеш: — Өл ыргай-биле өрүлдүр, кургаг ыргай-биле курулдур хап турувуста, "аар ийниң аргазында алдан ижээн каскан мен, бээр ийде бежен ижээн каскан мен, чус он харлыг мен" дээр-ле чуве-дир — деп, мону сөглээн 9 Чаа, хаандан база-ла Сумелдей ашакты кыйгыртып ап тур. — Сумелдей, сен-даа аргалыг-сумелит-таа кижи дир сен, эртен барып алыр мен, хул-биле аргамчы каттап кылып каг — деп, ынча дээн. Сумелдей ашак-таа аалынга чедип кээп-тир. — Хаан тывызыы тып дей бээр кончуг-ла кижи-дир сен, уруум, өлбээн бодум өлүр-дүр мен, өшпээн одум ожер-дир, хул-биле ар­ гамчы катап каг дидир, ону канчап кылыр — деп, уруунга ынчап хыйланып чугаалап-тыр эвеспе. Уругдан